کد خبر: ۳۵۳۳۹
تاریخ انتشار: ۱۱ آذر ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۰
«وضعيت ذخاير آبي كشور وخيم است و بايد به مردم آگاهي دهيم»؛ اين تاكيد دكتر اردكانيان، وزير نيرو در روزهاي گذشته است. وزير نيرو به درستي از وخامت وضعيت منابع آب و لزوم ايفاي نقش بيشتر جامعه در بهبود آن، سخن به ميان آورده‌اند.
ژرف‌انديشي در مديريت آبزیست بوم/عباس جنگي‌مرني*: «وضعيت ذخاير آبي كشور وخيم است و بايد به مردم آگاهي دهيم»؛ اين تاكيد دكتر اردكانيان، وزير نيرو در روزهاي گذشته است. وزير نيرو به درستي از وخامت وضعيت منابع آب و لزوم ايفاي نقش بيشتر جامعه در بهبود آن، سخن به ميان آورده‌اند. بحراني بودن شرايط منابع آب سطحي و زيرزميني ايران، حاصل چالش‌ها و مسائل زيادي است.

 هر كدام از اين چالش‌ها و مشكلات نيز دلايل و عوامل متعددي دارند. در واقع، عوامل متعدد و متنوع به صورت زنجيره‌اي در هم تنيده از سياست‌ها، مقررات، برنامه‌ها، فعاليت‌ها و نهادهاي ذي‌ربط، به صورت كاملا به هم پيوسته، دست در دست يكديگر داده‌اند و شرايط نامناسب فعلي مديريت منابع آب ايران را به وجود آورده‌اند. به نظر مي‌رسد با ادامه روندهاي سياستگذاري و مديريتي قبلي، وضعيت موجود منابع آب در كشور، متاسفانه، روز به روز وخيم‌تر نيز خواهد شد. 

نگارنده اين يادداشت، پيش‌تر، در نوشتاري مفصل با عنوان «چالش‌هاي مديريت منابع آب ايران؛ راهكارها و انتظارات» در روزنامه اعتماد اول آبان ۱۳۹۶،  مهم‌ترين مسائل و مشكلات فعلي و آتي منابع آب كشور را برشمرده است. همچنين از منظري جديد و متفاوت، راهكارهايي براي گذار از شرايط موجود و بهبود وضعيت مديريت منابع آب ارايه كرده است. در انتها نيز سعي شده انتظارات و مطالبات اصلي كارشناسان و جامعه از وزير نيرو تبيين شود. از خوانندگان محترم دعوت مي‌كنم مجددا نوشتار يادشده را مطالعه و نقد كنند تا زواياي مساله بازتر و روشن‌تر شود.

رييس‌جمهور محترم در پيوست حكم ابلاغي وزراي كابينه دوازدهم، سياست‌ها و اولويت‌هاي كاري مورد نظرشان براي هر يك از وزارتخانه‌ها را تبيين كرده‌اند و به عنوان يك سند ضميمه حكم مسووليت وزراي كابينه، در رسانه‌ها منتشر شده است. اما تاكنون پيوست حكم ابلاغي وزير نيرو انتشار نيافته است. بايد منتظر ماند و ديد آيا در پيوست حكم ابلاغي آقاي دكتر اردكانيان نيز مانند وزراي ديگر، سياست‌ها و اولويت‌هايي وجود دارد يا نه؟

 تا از اين طريق جهت‌گيري كلي رييس‌جمهور محترم و دولت دوازدهم در خصوص مديريت منابع آب محدود ايران، بيش از پيش براي عموم روشن و نمايان شود.  با وجود در دسترس نبودن سند مذكور، اما در روزهاي اخير، برخي سياستمداران و مديران ارشد كشور نظريات و سياست‌هاي دولت مبني بر واردات آب از خارج از كشور يا اكتشاف و بهره‌برداري از آب‌هاي ژرف در ايران را مطرح كرده‌اند. 

اعلام عمومي و صريح اين سياست‌ها و برنامه‌هاي احتمالي براي مديريت منابع آب كشور، نگراني‌هايي را در جامعه، ميان صاحبنظران و حتي آحاد مردم ايجاد كرده است. در خصوص مطرح كردن اين ايده‌ها يا برنامه‌ها در فضاي عمومي و رسانه‌اي كشور و استفاده از شيوه بيان صريح درباره آنها توسط سياستمداران، به نظر مي‌رسد دو ايراد و نكته اساسي وجود دارد و واقعيت‌هايي را نيز در عرصه‌هاي سياستگذاري و اجرايي كشور (كه در همه دوره‌ها نيز كم‌و بيش وجود داشته است) هويدا مي‌سازد:

يك. دايره تقريبا محدود و بسته مشاوران و كارشناسان مربوط به مديريت آب، كه معمولا در پيرامون سياستمداران و مديران ارشد، براي مشورت و تبادل‌نظر با آنها، وجود دارد؛ اين محدوديت، ممكن است سياستگذاران و مجريان ارشد كشور را به بيراهه بكشاند.

دو. افرادي كه با بي‌انصافي تمام، چنين نظريات دور از دسترس يا زيانباري را براي سياستمداران مطرح مي‌كنند؛ تجربه نشان داده اين افراد معمولا ارزيابي مي‌كنند كه مخاطب‌شان از چه پيام و نظري احتمالا استقبال خواهد داشت و از شنيدن آن خوشحال مي‌شود. لذا جدا از قابل حصول بودن يا نبودن، يا فارغ از اثرات زيانبار اجراي نظريه و پيشنهادشان بر محيط زيست و منابع آب ايران، اعلام نظر يا ارايه پيشنهاد مي‌كنند. به طور يقين، اين افراد منافع كوتاه‌مدت و زودگذر را مي‌بينند و بر گرفتاري‌ها و آثار مخرب حاصل از نظرات خود، چشم مي‌پوشند.

در افكار عمومي، اغلب مي‌پرسند تا اين زمان، آيا كارشناس آب و زمين‌شناسي در كشور وجود نداشته كه از وجود آب‌هاي ژرف در ايران با خبر باشد؟ چرا اغلب قاطع آنها تاكنون، به فكر اكتشاف و برداشت آن، نيفتاده‌اند؟ پاسخ اين است كه كارشناسان از وجود اين آب در اعماق مناطقي از زمين باخبر بوده‌اند. ولي آيا ما بايد اكنون، همه منابع آب در اعماق زمين را برداشت و مصرف كنيم؟ 

منطق، انصاف و وجدان كارشناسي حكم مي‌كند ما آب‌هاي ژرف را براي زماني نگه داريم كه بشر ديگر هيچ امكاني براي تهيه آب شرب خود ندارد و براي چند دهه ادامه حيات روي كره زمين، ناچار به برداشت و مصرف آب‌هاي ژرف از اعماق زمين است. گاهي با شنيدن پيشنهادات يادشده از برخي كارشناسان يا ساير افراد پيشنهاددهنده، انسان فكر مي‌كند چه دليل نادرستي جز تمايل به منافع زودگذر يا احتمالا تصور نزديك شدن به پايان تاريخ، مي‌تواند وجود داشته باشد!

با نگاه به وضعيت منابع آب، اكنون، نياز به همدلي و تلاش همگاني براي اجراي برنامه‌هاي پيشنهادي توسط وزير نيرو، بيش از گذشته احساس مي‌شود. البته در اين راه، گلايه‌هايي هم از سياستمداران و مديران ارشد، به دليل اظهارات غيرعملي، نادرست و كمي عجولانه، هميشه در كشور وجود داشته است. به نظر مي‌رسد بايد منتظر ماند و ديد آيا خط و مشي و سياست‌هاي كلان دولت و رييس‌جمهور روحاني به عنوان پيوست حكم وزير نيرو، اعلام و منتشر مي‌شود؟

*كارشناس ارشد مديريت منابع آب
 
منبع: اعتماد
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین