کد خبر: ۳۵۱۰۴
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۸
دوازدهم مهرماه چند روزنامه و خبرگزاری در گزارش‌هایی به شرایط نگران‌کننده برخی از گونه‌های جانوری کشور مانند یوزپلنگ ایرانی، خرس سیاه آسیایی- مَم بلوچی که با خطر انقراض کامل دست‌وپنجه نرم می‌کنند، پرداخته بودند.
محمدرضا نیک نژادزیست بوم/محمدرضا نیک‌نژاد*: 

١- دوازدهم مهرماه چند روزنامه و خبرگزاری در گزارش‌هایی به شرایط نگران‌کننده برخی از گونه‌های جانوری کشور مانند یوزپلنگ ایرانی، خرس سیاه آسیایی- مَم بلوچی که با خطر انقراض کامل دست‌وپنجه نرم می‌کنند، پرداخته بودند.

به‌عنوان یک شهروند عادی نخستین‌بار بود که «روز جهانی حیوانات» را می‌شنیدم؛ ٤ اکتبر. با جست‌وجویی نه‌چندان وقت‌گیر در اینترنت دریافتم که «در ‌سال ١٩٣١ میلادی مجمع زیست‌شناسان ایتالیایی در شهر فلورانس، روز ۴ اکتبر را که روز جشن و پایکوبی به یاد سنت فرانچسکو (فرانسیسکو) قدیس حامی حیوانات و پرندگان و محیط‌زیست است، به‌ نام روز جهانی حیوانات نامگذاری کردند. روز ۴ اکتبر در بیشتر نقاط جهان مراسم بسیاری ازجمله راهپیمایی و تجمع در رابطه با حمایت از حیوانات برگزار شده و مراسم مختلفی در مهدکودک‌ها، دبستان‌ها و دانشگاه‌ها و حتی مراکزدرمانی و کلیساها و میادین و پارک‌ها اجرا می‌شود...»

اما فلسفه تعیین روز ملی یا جهانی برای هرچیزی، توجه و تمرکز بیشتر بر آن، آگاه‌سازی‌های اجتماعی، زمینه‌سازی‌های فرهنگی و ارایه راهکارهای عملی و سیاسی درباره آن است. در فرهنگ‌سازی، بی‌گمان آموزش‌های کارآمد به‌ویژه در دوران کودکی می‌تواند تواناترین راهکار باشد؛ زیرا که هم نوآموزان کنونی و شهروندان آینده را در مورد آن موضوع حساس می‌کند و هم بچه‌ها می‌توانند در زمینه‌های گوناگون، آموزگارانی برای پدران و مادرانشان باشند.

٢- فراگیرترین نهاد اجتماعی در کشور مدرسه است. هر روز بیش از ١٠٥‌هزار مدرسه میزبان نزدیک ١٣‌ونیم‌میلیون دانش‌آموز است که حتی در دورترین روستاهای کشور و میان عشایر، هر بامداد با حضورِ دل‌انگیز نونهالان کشور، روزی دیگر برای آموزش و یادگیری را می‌آغازند.

بیش از ٧‌میلیون از دانش‌آموزان کشور در دوره دبستان، با پوشش جغرافیایی بیش از ٩٨درصد، حضور دارند و بهترین فرصت را برای گسترش و ژرفابخشی به آگاهی‌های فردی و اجتماعی و فرهنگی فراهم کرده‌اند. بی‌گمان آموزش‌های شهروندی- که بخشی از آن گرامیداشت زیست‌بوم انسان و جانداران دیگر است- در دوران دانش‌آموزی، افزون بر تأثیر درازمدت و کارا بر شهروندان آینده، می‌تواند زمینه‌ای برای آموزش بزرگسالان از سوی فرزندان خویش را نیز فراهم کند. از این‌رو بی‌گمان پیامدهای سودمند کوتاه، میان و بلندمدتی برای جامعه انسانی خواهد داشت و نباید به آسانی چشم بر آن بست یا درباره‌اش کم‌کاری کرد.

برای نمونه سازمان محیط‌زیست می‌تواند با همکاری وزارتخانه آموزش‌وپرورش، درونمایه‌های آموزشی‌ای در پیوند با نگهداشت محیط‌زیست و رفتار با دیگر گونه‌های جانوری را در برنامه درسی دانش‌آموزان- به‌ویژه دبستانی‌ها- بگنجاند و زمینه همزیستی شهروندان با طبیعت و زمین را فراهم کند؛ که البته خود می‌تواند در بالندگی فردی نوآموزان نیز بسیار کارا باشد یا با برگزاری نمایشگاه‌های نقاشی، بازدیدهای آموزشی، مسابقه انشانویسی، تهیه روزنامه‌دیواری و کنش‌هایی از این دست، آگاهی‌های زیست‌محیطی را در دانش‌آموزان نهادینه کرده و آنها را برای همزیستی سودمند با جهان طبیعت آماده کند. بی‌گمان بخشی از وضع نگران‌کننده حیواناتِ در خطر نابودی، کم‌اطلاعی روستاییان و عشایر در مناطقی است که برخورد حیوانات و انسان‌ها را ناگزیر کرده است. مردم ساکن این مناطق پیش از این کودک بوده‌اند و اکنون نیز برادر، خواهر یا فرزندی در مدرسه دارند که درس می‌خواند و می‌تواند آموزگاری توانا برای آموزش‌های زیست‌محیطی و طبیعت‌دوستی باشد. گاهی کودکان بهترین آموزگارِ بزرگترها هستند و انگیزه و انرژی فراوانی برای آموزش‌های بهداشتی، اخلاقی و اجتماعی را دارایند. نباید از فرصت آموزش و مدرسه چشم پوشید و آن را نادیده گرفت.

 امید که ما بزرگترها فرصت یادگیری- یاددهی برای فرزندانمان را بیش از پیش فراهم کنیم که بی‌گمان پیامدش زیست‌بومی امن‌تر برای انسان و جانداران دیگر و از آن میان گونه‌هایی مانند یوزپلنگ ایرانی، مَم بلوچی و... صدها گونه جانوری دیگر است؛ که سرمایه‌های تجدیدناپذیر کشور به شمار می‌آیند.

* آموزگار
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین