کد خبر: ۳۵۰۶۸
تاریخ انتشار: ۰۶ مهر ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۵
تشت گذاری یکی از قدیمی ترین آیین ایرانی است که در میان آدری های ایران، در عزاداری های محرم اجرا می شود.
زیست بوم / گردشگری: آیین تشت گذاری، مراسمی است سنتی که در عزاداری عاشورا و بیشتر در اردبیل برگزار می‌شود و تشت‌های آب را که نشانی از فرات می‌باشد در مساجد و حسینیه ها می‌آورند و این سنت به پیروی از اقدام امام حسین (ع) در مقابل سپاه حر می‌باشد که به روایتی آن حضرت، در روز ۲۷ ذیحجه، آب مشک ها را در تشتها ریخته و تمام لشکر حر و اسبان آنها را سیراب کردند.


آیین تشت‌گذاری آذری ها


برگزاری این آیین:
آیین تشت گذاری در استان های آذری زبان، از ریشه دارترین آیین های ماه محرم دارد که در روزهای پایان ماه ذی الحجه برگزار می‌شود و در حقیقت، برگزاری این آیین، آماده شدن عزاداران برای سوگواری امام حسین  (ع) را نشان می‌دهد.

علت برگزاری مراسم تشت گذاری نظرات و احتمالات مختلفی وجود دارد، اکثرا اعتقاد بر این است که با انجام این مراسم، اهمیت آب و جایگاه آن در حادثه کربلا مورد توجه قرار می‌گیرد. روایتهای تاریخی، در مسیر راه کاروان کربلا قبل از رسیدن به دشت نینوا، سربازان حر بن یزید ریاحی در منطقه‌ای به نام «زباله» راه بر کاروان بسته و حرکت آن را متوقف ساخته‌اند. در این محل، امام حسین (ع) علیرغم کمبود آب دستور می‌دهند تشتها توسط آبهای موجود در مشک ها پر شود که هم یاران حسین (ع) و هم سربازان حر از آن استفاده کنند و نیز احشام موجود در هر دو کاروان نیز سیراب شوند.

آیین تشت‌گذاری آذری ها


درباره فلسفه مراسم تشت‌گذاری نیز بیان شده که روزی که «حر بن ریاحی» با دو هزار نفر از سپاهیان خویش راه را بر امام حسین (ع) بست و به امام گفت که باید با یزید بیعت کند و امام امتناع کرد.

ابا عبدالله الحسین (ع) وقتی خستگی و تشنگی را در چهره سپاهیان حر مشاهده کرد، دستور دادند که آنها را سیراب کنند. حتی دستور دادند به چهارپایان سپاه حر نیز آب دهند، چون این اتفاق در ۲۷ ذی‌الحجه روی داد، لذا مردم اردبیل در این روز مراسم تشت گذاری را انجام می‌دهند.

در آیین تشت گذاری یکی دو نفر از عزاداران حسینی کوزه‌ای بر دوش می‌گیرند و دور مسجد را می‌گردند و بقیه نیز از پشت سر آنان حرکت می‌کنند و نوحه می‌خوانند. این نوحه ها بیشتر در بیان بزرگواری‌های سقای بزرگ کربلا حضرت عباس است.

بعد از قرار گرفتن تشتها در سکوهای مخصوص و در میان حزن و اندوه حاضران، دعای مخصوص خوانده می‌شود و از آب تشت به عنوان تبرک، اکثریت حاضران و عزاداران استفاده می‌کنند.

بر اساس متن کامل و قدیمی دعای تشت گذاری که به صورت تلفیقی با استفاده از سه زبان فارسی، ترکی و عربی نوشته شده، می‌توان حدس زد آیین تشت گذاری ریشه در عصر صفویه(که امرای آن ترک‌زبان و شیعه بودند) داشته باشد.بعد از قرار گرفتن تشتها در سکوهای مخصوص و در میان حزن و اندوه حاضران، دعای مخصوص خوانده می‌شود و از آب تشت به عنوان تبرک، اکثریت حاضران و عزاداران استفاده می‌کنند.

هدف تشت‌گذاری این است که جوانمردی‌ها و فداکاری‌های حضرت ابوالفضل (ع) را نشان دهد که همواره خود را به آب و آتش می‌زد تا با جرعه‌ای آب گلوی خشکیده کودکان خیمه‌های امام حسین (ع) را تر کند.

هرچند که مراسم تشت گذاری از دوران صفویه در اردبیل برگزار شده و قدمتی بسیار دارد اما در سه دهه اخیر برگزاری این آیین در سایر شهرهای استان و برخی استانهای همجوار چون آذربایجان شرقی و غربی و زنجان، آستارا، تالش و... نیز مورد توجه قرار گرفته‌است. چند سالی است که در استانهایی غیر از استانهای آذری زبان مانند در ورامین، مازندران و... نیز برگزار می‌شود.

آیین تشت‌گذاری آذری ها


آیین تشت گذاری مردم اردبیل:

رسم «تشت گذاری» یا «تشت گردانی» از جمله مراسمی است که منسوب به شهر اردبیل، به طور خاص و مردم آذربایجان، به طور عام است؛ در این آیین، «تشت» نماد مشک سقای کربلا و آب، نماد رود فرات است که به روی حسین (ع) و یارانش بسته شد.

مراسم تشت گذاری در اردبیل از ۲۷ذیحجه شروع می‌شود و در ۳۰ ذیحجه به پایان می‌رسد. براساس یک رسم قدیمی، شهر اردبیل به شش محله بزرگ تقسیم می‌شود و هر یک از محلات کوچک نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی، تابع یکی از این محلات ششگانه می‌شود.

تشتهایی که در این مراسم مورد استفاده قرار می‌گیرند، گرد و از جنس برنز یا مس است، بعد از عزاداری، ریش سفیدان در هر محله، تشتها را بر دوش حمل کرده و وارد مساجد می‌شوند. حاضران در مسجد به احترام به پا خواسته و در جلو آنها دسته سینه زنی با شعار «الدخیل یا ابوالفضل» سینه می‌زنند.

پس از آن، ریش سفیدان با دور زدن مسجد، تشتها را در جای مخصوص خود قرار می‌دهند، آنگاه تشتها را از آبی که در کوزه‌ها بر دوششان حمل کرده‌اند، پر می‌کنند.

برخی از مورخان بر این باورند که احداث جایگاه تشت در مساجد اردبیل بعد از روی کار آمدن حکومت صفویه انجام شده‌است، یکی از ویژگیهای معماری مساجد اردبیل این است در مساجد شهر جایگاه و سکوهایی خاص وجود دارد که برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین