کد خبر: ۳۴۴۸۱
تاریخ انتشار: ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ - ۰۹:۴۹
نگاه اسلام به حوزه آب، حفاظت از منابع و جلوگیری از آلودگی آن ها بسیار مترقی است و دهها قرن پیش از آنکه بحران کمبود آب و خشکسالی به یکی از جدی ترین معضلات بشر تبدیل شود، توجه ویژه ای به آب داشته است.
اصغر محمدی فاضلزیست بوم/دکتر اصغر محمدی فاضل*: دین مبین اسلام یک توجه تمام عیار به همه ابعاد زندگی انسانی دارد و از جنبه جسمی و روانی بستر رشد انسان را در یک محیط پاک و سالم مورد توجه قرار می دهد. از آنجا که محیط زیست طبیعی بستر حیات پاک و پایدار انسانی است تبیین و تشریح دیدگاه های دین اسلام در مورد مسائل زیست محیطی و ایجاد فرهنگ اسلامی حفاظت از محیط زیست می تواند راهکاری موثر برای حفظ محیط زیست و طبیعت باشد.

محیطی که در آن زندگی می کنیم یکی از بزرگترین نعمت های الهی نه تنها برای بشر بلکه برای تمام موجودات در جهان هستی است. قرآن کریم، پدیده های طبیعی نظیر بارش باران، وزش باد، رویش گیاهان و خلقت جانوران را از نشانه های قدرت و عظمت الهی برشمرده است. آموزه های اسلامی نیز همواره ارزش و اهمیت محیط زیست و طبیعت را یادآوری کرده و مسلمانان را به حفظ و پاسداری از آن ها توصیه کرده است. این رویکرد را در مورد عناصر حیاتی آب، خاک، هوا و تنوع زیستی شایان توجه خاص است. 

نگاه اسلام به حوزه آب، حفاظت از منابع و جلوگیری از آلودگی آن ها بسیار مترقی است و دهها قرن پیش از آنکه بحران کمبود آب و خشکسالی به یکی از جدی ترین معضلات بشر تبدیل شود، توجه ویژه ای به آب داشته است. آیه ۷۰ سوره واقعه، از انسان خواسته شده تا برای آب گوارایی که در اختیار دارد شکرگذاری کند. پیامبر اکرم (ص) نیز دفع فضولات در کنار جویها و نهرها و حتی معلبر را موجب لعن و نفرین برشمرده اند و مسلمانان را از آلوده کردن آب ها به فاضلاب نهی نموده اند و آن را نشانه ظلم برشمرده اند. نگاه مترقی اسلام در مورد آب تا جایی است که رسول مکرم اسلام (ص) لشکریان را حتی از آلوده کردن آب های دشمن نهی می کردند که نشانگر توجه خاص تربیت اسلامی است.

در آیات قرآن کریم، از جریان هوا و باد به عنوان بشارت دهنده رحمت الهی یاد شده است. امروزه برای متخصصین روشن شده است که همین موضوع ساده حرکت هوا یکی از عوامل موثر در کاهش غلظت آلاینده هااست و تبادل هوا که نقشی کلیدی در بهبود کیفیت زندگی بشر دارد نمونه ای از رحمت الهی است. 

در مورد خاک نیز این یافته علمی که خاک به دلیل وجود ریزجانداران در بافت خود، قابلیت پالایش طبیعی آلودگی ها را دارند، در قرآن کریم، با این تعبیر یاد شده که خاک موجودی زنده دارای شعور می باشد که در روز قیامت به اذن الهی از اخبار خود سخن می گوید. همچنین پیامبر اسلام (ص) از زمین به عنوان مادر انسان ها یاد کرده و مسلمانان را به حفاظت از آن سفارش فرموده اند و حضرت علی (ع) انسان ها را در مورد زمین مسئول و پاسخگو می داند و میفرمایند انسان ها حتی در مورد زمین ها و چهارپایان  مورد سؤال واقع می شوند. لذا حفاظت از این بستر حیات بر طبق آموزه های دینی از ضروریات است. 

تخریب سرزمین که امروزه به عنوان یک موضوع مدرن به آن پرداخته می شود هم در آموزه های اسلامی جایگاه خاصی دارد. نمونه آن اهمیت آباد کردن زمین های بایر که با شرایط خاصی که در شرع مقدس به آن اشاره شده، حتی موجب حق مالکیت نیز می شود. حضرت علی (ع) نیز خطاب به مالک اشتر می نویسند اهتمام تو، به آباد نمودن زمین، بیش از همت گماردن تو، به جمع درآمد باشدکه نشان می دهد محیط زیست و زمین و طبیعت، ثروتی عظیم و خدادادی است که با حفظ و نگهداری آن، علاوه بر جلوگیری از هدر رفت سرمایه عظیم خدادی، بستر و زمینه رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی به صورت پایدار فراهم می شود.

توجه به این آموزه ها و نیز آداب و سنن و میراث ملی و فرهنگی ایران کهن نشان می دهد، ستیزه با طبیعت و محیط‌زیست نه جایی در تعالیم اسلامی دارد و نه در فرهنگ ملی و باستانی ایرانیان. همه اجزای محیط طبیعی، حلقه‌های زنجیره حیات هستند که تضعیف و نابودی هریک می‌تواند دوام تمام شبکه زندگی را به خطر بیندازند. ما وظیفه داریم با قلم یا قدم و هر آنچه در توش و توان داریم، مانع شکستن این حلقه‌ها شویم.

*کارشناس محیط زیست 

مطالب مرتبط
برچسب ها: محیط زیست ، قرآن ، طبیعت
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین