کد خبر: ۳۳۸۳۵
تعداد نظرات: 8 نظر
تاریخ انتشار: ۲۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۱:۴۱
سخنان اخیر وزیر محترم صنعت و معدن ممکن است بعضی را شگفت زده کرده باشد اما برای من که از سال دوم استقرار دولت آقای روحانی و در نوشته های متعدد ادعای «محیط زیستی بودن دولت» را مورد تردید قرار دادم اصلا تازگی ندارد.
اصغر محمدی فاضلزیست بوم/اصغر محمدی فاضل*:

 1- ما می توانیم خیلی زود پیشرفت کنیم و مشکل اشتغال کشور را حل کنیم اگر این علاقمندان به «جک و جونور» و «دار و درخت» اجازه بدهند. احتمالاَ این عبارات مثل «محیط ایست» خواندن «محیط زیست» را از عده ای که اتفاقا «دست اندرکار» هم محسوب می شوند شنیده اید. آنها که اعتقاد دارند این محیط زیستی ها هستند که چوب لای چرخ توسعه می گذارد وگرنه تا امروز به برکت مدیریت درخشان آنها در حال صادرات دانش فنی به ژاپن و آلمان بودیم!

2-   سخنان اخیر وزیر محترم صنعت و معدن ممکن است بعضی را شگفت زده کرده باشد اما برای من که از سال دوم استقرار دولت آقای روحانی و در نوشته های متعدد ادعای «محیط زیستی بودن دولت» را مورد تردید قرار دادم اصلا تازگی ندارد. اگر باور ندارید به اخبار یکی دو روز گذشته مراجعه کنید. یکی از وزرای دولتی خود را «محیط زیستی ترین دولت» تاریخ ایران می داند با اشاره به سختگیری محیط‌ زیست بر روی معدن بهرام گور عنوان کرده اند که برای عبور ٤ گورخر معادن تعطیل شده اند.

3-  شخصا" اظهارات رئیس جمهور را که بارها در «گفتار» گزاره محیط زیستی بودن را تکرار کرده باور دارم اما تردید جدی دارم که اعضای تیم او حتی به این گفتار احترام بگذارند. اگر دولت را یک تیم بدانیم که نقش رئیس جمهور در آن هدایت و هماهنگی است، آیا در بدنه این دولت مولفه های حفاظت از محیط زیست مشهود است؟ اگر پاسخ مثبت است، نگاه های توسعه به هر قیمت، رونق گردشگری به قیمت قطع چند درخت و گم و گور شدن چند شغال و روباه، کم اهمیت بودن آتش گرفتن چند درخت، ادامه روند مرگبار سدسازی در مناطق پرتنش آبی، توسعه کشاورزی ناپایدار وابسته به آب و خاک رایگان، تزریق قطره چکانی بودجه به نهادهای حفاظتی، و ده ها مثال دیگر را چگونه ترجمه کنیم؟

4-  البته شخص آقای وزیر صنعت و معدن و تجارت برایم محترم است نه فقط به اعتبار سن و سابقه خدمت، بلکه بیشتر برای آنکه بدون ریاکاری حرف دلش را زده است. امیدوارم برای مضامین توهین آمیز خود هم جسارت عذرخواهی داشته باشند ولی برای اصلاح اطلاعات غلطی که دارند می توانند از یک دانشجوی محیط زیست مشورت بگیرند تا آگاه شوند که دهها سال است که بشر متمدن، متوجه شده که در حوزه اقتصاد توسعه، تنوع زیستی و خدمات زیست بومی آنچه که ایشان از سر بی اطلاعی «٤ گورخر» قلمداد می کنند، ارزشمندتر از بسیاری از معادنی است که هم اکنون از آن بهره برداری می شود. 

5-  شاید گفتن این جمله به آقای وزیر که؛  گور ایرانی قبل از من و شما ساکن این کشور بوده  و این ما هستیم که در زیستگاه شان دنبال منافع خیالی و بی ثمر خودمان می گردیم، شاعرانه به نظر برسد مگر ایشان در آستین سندی داشته باشد که نشان بدهد ما از گورها ایرانی تر هستیم. حتی امثال بهرام گور هم –البته شاید خیلی دیرهنگام- این حقیقت را دریافته اند که گورها آفریده های خداوند متعال هستند و ما حق نداریم به بهانه سودجویی، منفعت طلبی و رفاه به حریم و زیستگاه آنها تجاوز کنیم و باعث انقراض شان شویم. چون بعید می دانم وزارت متبوع آقای وزیر بتوانند با همه دانش فنی موجود کشور –و حتی جهان- عضوی و یا محصولی از تولیدات یک گورخر را شبیه سازی کنند!

6-  جهت مزید استحضار جناب وزیر که توانایی و دانش فنی آبشخور ساختن توسط وزارتخانه تحت امرشان را به رخ می کشند و می گویند «٤ گورخر» را میگیریم و «8 گورخر» تحویل می دهیم تا جایی که «کشور پر از گورخر شود»، عرض می کنم، حدود نیم قرن است که تعداد زیادی دانشمند و متخصص در سراسر جهان در آرزوی دست یابی به چنین کاری هستند که متاسفانه هنوز موفق هم نشده اند.
وزارت صنايع و معادن؛ گورخر مي‌سازد؟
اما صرفنظر از این حوزه که در صلاحیت علمی متخصصان صنعت و معدن نیست، حتما استحضار دارند که در تمام دنيا معدنكاران در صورتي مجوز فعاليت مي گيرند كه ملاحظات محیط زیستی را از قبل بررسی و بر اساس قوانین ملی و با توجه به ظرفيت هاي بازسازی زیستی هر منطقه و با توجه به نوع ماده معدني، نوع روش استخراج و ملاحظات تكميلي، مجوز اجرای گام به گام و با كنترل نهادهای محیط زیستی دریافت می کنند. لذا شایسته است در خصوص مفاهیم  Remediation و Reclamation  كه عمدا" یا سهوا" در ایران مهجور مانده است هم مطالعه مختصری بفرمایند.

7-  این روزها در میان منقدان تند و تیز محیط زیست کسانی از طبقه برخوردارو شاید آنها که خودشان باعث آلودگی آب و خاک و هوای کشور هستند، از هوای کلانشهرها می نالند و احتمالا به بهانه اینکه «این کشور دیگر جای ماندن نیست» به آینده دیگری برای خود و فرزندانشان در آنسوی مرزها فکر می کنند. اما برای جمعی از ما شهروندان ایرانی که نه گرین کارت دارد و نه گذرنامه دوم، سوالی وجود دارد که خودتان برای حل مصیبت هایی که صنایع و معادن بر سر این کشور آورده چه کرده اید که در وقت بحران یقه گیری می کنید؟

لطفا یک مثال نشان دهید که یک معدن بعد از کشیدن شیره طبیعت و ناامن کردن آن برای همه جانداران منطقه و جاده کشی های زیگزاگی و رها کردن حوضچه های باطله سمی، همه ویرانی ها را رها نکرده و جای دیگری چنگال در جان همین طبیعت زخمی فرو نکرده است. 

8-  تردید ندارم که آفای نعمت زاده در سپهر مدیریت ارشد کشور تنها نیست وگرنه نمیشد در مقوله گرد و غبار و ارومیه و هامون و شادگان و سونگون و عسلویه و خوریات و سواحل شمالی و فرونشست زمین و میوه های پر از سم و کود و هوای تهران و زباله بیمارستانی و جنگل فروشی و کوه خواری و معدن حراجی و ده ها مثال دیگر، وقتی کار به بحران کشیده می شود تمام تخم مرغ های گندیده را در سبد محیط زیست گذاشت و متوقعانه و طلبکار گوشه ای ایستاد و از یک سازمان نحیفی توقع معجزه داشت که تمام اعتبارات یک سالش از اعتبارات رفاهی یک خودروساز هم کمتر است.

 سازمانی که پول لباس و کفش مامورش را ندارد و برای جبران خسارات و پرداخت دیه متخلفان باید کاسه گدایی به دست بگیرد و صدقه جمع کند وگرنه پیکر مامور جوان تازه دامادش را با طناب دار تحویل می گیرد. 

9-  شکی نیست که آقای وزیر و همفکران پولدار و قدرتمندش می توانند به اشاره سرانگشتی آن «4 گورخر» را حذف کنند، معدن شان را راه بیندازند، و آب هم از آب تکان نخورد. مگر شیر ایرانی و ببر مازندران منقرض شد چه اتفاقی افتاد؟ اصلا مگر تعداد زیادی از گیاهان دارویی منقرض شدند صنعت ضرر کرد؟  یوز را هم نابود کنید. 

برای انکه خیالتان کامل راحت شود همانطور که به ما و تخصص ما و حوزه علمی ما توهین و تمسخر میکنید، همه ما دوستداران «جک و جونور» و «دار و درخت» را هم منقرض کنید. معدن ها را کشف کنید، درخت ها را قطع کنید، چهارچرخ تولید کنید و نامش را «پلت فورم خودرو» بگذارید و دود و سرطان به خورد ملت بدهید. حسن ماجرا در این است که وقتی همه با هم منقرض شدیم، کره زمین  قطعاً بدون ما و شما نفس راحت تری خواهد کشید.

10-  آقای وزیر!  فعلا تریبون ها و خبرنگاران به حرف های شما بیشتر توجه می کنند تا معلم بازنشسته ای مثل من در پیرانه سری.  هر چه دوست دارید بفرمایید، اما هیجگاه ادعا نکنید عضو کابینه دولتی هستید که خود را «محیط زیستی » می داند.


*رییس سابق دانشکده محیط زیست و معاون اسبق سازمان حفاظت محیط زیست کشور

روزنامه اعتماد
مطالب مرتبط
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۳
در انتظار بررسی:۰
انتشار یافته: ۸
كريمي
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۰:۱۴ - ۱۳۹۵/۱۱/۲۷
0
1
درود بر شرافت آستاد فاضل
كاش اين قلم هميشه با همين صراحت و جسارت فعال باشد
کوشان مهران
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۴۳ - ۱۳۹۵/۱۱/۲۷
1
1
در اوایل دهه 1960 به دلایل گوناگون همچون واگیر یک بیماری پوستی که دام اهلی ناقل آن بود جمعیت گورخر هندی دشت های Run of Kutch گجرات هند به حدود سیصد سر رسید و این در حالی بود که در سال 1940 این جمعیت حدود دو هزار سر برآورد می شد.

اما با وجود فقر گسترده جامعه روستایی هند به دلیل توانایی در حفاظت از این گونه , در کنار سایر گونه ها و پوشش گیاهی, در زیستگاه طبیعی اکنون جمعیت گورخر به حدود چهار هزار سر رسیده و در کنار افرادی که با عبور از مرز های سیاسی وارد سند پاکستان می شوند عده ای از گورخران در حال بازپس گیری قلمروی پیشین خود در راجستان می باشند.


در کنار جنگل گیر و شیر آسیایی (ایرانی) زیستگاه گورخران نیز یکی از جاذبه های مهم طبیعت گردی, هم مشاهده گورخر در کنار بلک باک و هم پرنده نگری, استان گجرات می باشد و طبیعت گردان در کنار بهره مندی از این شکوه طبیعی با فرهنگ سنتی مردم نیز آشنا می شوند.

در هند خلاف پاکستان و نپال بحث شکار سافاری به دلایل گوناگون جای خود را به مدیریت زیستگاه های طبیعی برای ورود با ظابطه گردشگران خارجی و داخلی داده است. چرخه مالی و کارآفرینی زیستگاه گورخران گجرات جدا از ارزش های بی مانند زیستی آن گونه برای اقتصاد این استان و در واقع کشور هند ارزشمند است که طرح شعار های انقلابی همچون برچیدن زیستگاه و واگذاری مراتع و معادن نمک به مردم مستضعف خریداری ندارد و اگر دولت مردان هندی پس از استقلال برای رسیدن به اهداف سیاسی کوتاه مدت این رویه را در پیش می گرفتند حال نه گورخری در کاچ برجای مانده بود و نه جنگل گیر سکونتگاه شیران اوژن.

*********

ترامپیسم!

بر مقام محترم وزارت صنایع به دلیل بازگویی این دست افکار نمی توان خرده گرفت چون از دیدگاه اقتصادی ایشان که بسیار نکته سنج است زیستگاه بهرام گور هیچ بازده مفیدی برای اقتصاد کشور ندارد.


تقریبن در تمام دنیا دیدگاه مردان اقتصاد درباره زیستگاه های طبیعی این گونه می باشد.

حال چه باید کرد؟

در این شرایط جدا از بحث پیرامون آثار مثبت و منفی گسترش طبیعت گردی به شیوه ایرانی که دیدگاهی متفاوت از استاندارد های جهانی دارد یکی از مهم ترین راهکار ها بحث مطرح کردن ارزش پاسداشت این زیستگاه ها در رسانه های جمعی و بویژه مقاطع اموزشی است.


در شرایط کنونی بحث آموزش و توانمند سازی جوامع محلی در حکم آب در هاون کوفتن دارد چون به دلیل فرهنگ رایج در ایران همه مردمی که در این کلاس ها خواه داوطلبانه و یا از روی جبر شرکت کنند جز سر تکان دادن و تایید مکرر ولی بلا تصور کار دیگری انجام نمی دهند اما به دلیل تحریک از سوی افرادی که سود خود را در استخراج این ذخایر و صادرات سنگ معدن با کمترین بهای تمام شده می دانند در وحله نخست خود مردم محلی خشمناک از محیط زیست بجان گورخران منطقه می افتند.

پس از نابودی گورخران که در حکم گونه پرچم بهرام گور می باشند مرحله دوم برنامه بر دوش افرادی شناخته شده قرار خواهد گرفت که به بهانه از دست رفتن ارزش زیستی بهرام گور با واگذاری بخش های مورد نظر مستخرجان سنگ معدن موافقت نموده و برای پاک کردن صورت مساله چند ده هزار هکتار از حواشی بهرام گور را به عنوان جایگزین به این "پارک ملی کاغذی" اضافه می نمایند.

در نهایت و به اصطلاح برای حلال کردن بودجه بحث پرورش گورخر در فنس و برپا سازی NGO های خرد و کلان با پشتیبانی مالی سرمایه گذاران استخراج معدن شکل خواهد گرفت.

***********

افزایش هولناک غبار در خوزستان گرامی که یکی از دلایل آن خشک نمودن تالاب ها برای راحتی کار استخراج نفت می باشد تجربه ای تلخ اما متاسفانه لازم بود تا پشت گوش انداختن بحث ارزیابی محیط زیست را از سوی بخش صنعتی نشان دهد که در شرایطی که بحران های محیط زیستی در کنار بحران اجتمایی و اقتصادی گریبانگیر استانی با ارزش استراتژیک بسیار مهم شده است هیچ یک از مسببان این فاجعه انسان زار بار مسئولیت را بر دوش نگرفته و در نهایت داعش و خشکسالی باید پاسخگوی بی قیدی دوستان و بی تعهدی بزرگ ارزیابان باشند.

*********

با توجه به وضعیتی که اکنون زیستبوم های آبی و خوزستان گرفتار ان امده هر گونه دست درازی به بهرام گور با توجیه ارزیابی دقیق و کار کارشناسی و بحث آموزش جوامع محلی و NGO ها حاصلی جز نابودی غیر قابل جبران این زیستگاه مهم و زیستگاه های پیرامون ان در پی نخواهد داشت.


سرمایه گذاری برای توسعه گردشگری هم راستا با پاسداشت و احیای طبیعت با در نظر گرفتن امکانات موجود و " نه به شیوه ای که جناب آقای مرتضی شریفی به حق درباره پارک ملی خبر فرمودند" تنها راهی است که به دلیل سود آور بودن در بلند مدت " و نه شیوه بزن و در روی معمول" خواهد توانست تا حدودی دیدگاه صرفن اقتصادی را از این دست اندازی ها دور نگاه دارد.

توانگری نه به مالست پیش اهل کمال

که مال تا لب گورست و بعد از آن اعمال

من آنچه شرط بلاغست با تو می‌گویم

تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال

محل قابل و آنگه نصیحت قائل

چو گوش هوش نباشد چه سود حسن مقال

به چشم و گوش و دهان آدمی نباشد شخص

که هست صورت دیوار را همین تمثال

نصیحت همه عالم چو باد در قفس است

به گوش مردم نادان چو آب در غربال
ياسر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۵۱ - ۱۳۹۵/۱۱/۲۹
0
0
همين بي خردي ها منجر به پيشنهاد ادغام محيط زيست مي شود
خدا به اين مسولين دولتي عقل درست حسابي بده!
فلاح
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۱۳ - ۱۳۹۵/۱۲/۰۲
0
0
اتحادیه‌ی جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (آی‌یو‌سی‌ان)، گورهای ایرانی را که در پارک ملی قطرویه (شهرستان نی‌ریز، استان فارس) و منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی بهرام گور (در مجاورت پارک ملی قطرویه) زیست می‌کنند، پنجمین جمعیت بزرگ این گونه در کل دنیا معرفی کرده است. برمبنای آخرین آمارهای مستند، تعداد کل این جمعیت به‌طور متوسط ۶۳۲ فرد (۴۲۹ الی ۹۳۹ فرد) تخمین زده شده است. واکنش‌ آقای نعمت‌زاده در حالی عنوان شده که آمارها خبر از تنها روند مثبت جمعیتی گورها در ایران آن‌هم در منطقه‌ی بهرام‌گور می‌دهند و سایر مناطق از جمله منطقه حفاظت‌شده توران با کاهش جدی جمعیت این زیرگونه ارزشمند مواجه‌اند و در برخی مناطق شاخص مانند ابرقو واقع در استان یزد هم دیرچندی است که گورها به‌صورت محلی منقرض شده‌اند.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۱۳ - ۱۳۹۵/۱۲/۰۲
0
0
در ایالات متحده آمریکا، نمونه‌های عالی از زیستگاه‌های طبیعی در مناطق نظامی مانند فورت براگ در کارولینای شمالی، تجهیزات مخصوص فرآوری هسته‌ای مثل ساوانا ریور در کارولینای جنوبی و آبخیزهای نزدیک تاسیسات تامین آب شهری وجود دارد. بیش از ۲۰۰ گونه در معرض خطر و تهدید از گیاهان و جانوران در ناحیه دپارتمان دفاعی آمریکا هستند که تحت مدیریت قرار گرفته‌اند. از طرف دیگر در کشورهای سرتاسر دنیا، برنامه‌های دولتی برای تخصیص سوبسید به کشاورزی سنتی و حفاظت از حیات‌وحش به‌عنوان یک هدف اصلی، در حال گسترش است. در ژاپن به‌عنوان مثال، دولت محرک‌های مالی برای کشاورزانی در نظر گرفته که در مزارع برنج سنتی که در طول زمستان به زیر آب می‌روند، کشت می‌کنند.

چنین تجربه‌های کشاورزی سنتی می‌توانند تراکم‌های بیش‌تری از جمعیت‌های پرندگان زمستان‌گذران را نسبت به زمین‌هایی که به‌شدت مدیریت شده‌اند و به زیر آب هم نمی‌روند، در خود پذیرا باشند.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۳۲ - ۱۳۹۵/۱۲/۰۵
0
0
درود بر وزیر باسواد ما.... انقدر میدونه که حتی کاریو که هیچکس نمیتونه انجام بده .... وزیر انجام میده
کامران
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۱۸ - ۱۳۹۵/۱۲/۰۷
0
0
درود بر دکتر فاضل ،معلم نه چندان پیر! که قلمش روبه شجاعت گرایش یافته!خواستم بگم به امثال جناب مهندس نعمت زاده ،روزگار چون شما را زیاد به یاد دارد آنهاییکه فقط وفقط وفقط دوره مدیریت خودشان ومنافع بیشمار برای خودشان در نظر میگیرند خیالی نیست، ای،آنکه به اقبال تو درجهان خوشترنیست گیرم که غمت نیست غم ما هم نیست!هر کی آمد گوشه ای را خراب کرد توهم بیفت بجان بهرام گور
بهرام که گور میگرفتی همه عمر - عاقبت دیدی که گور بهرام گرفت!
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۰۷ - ۱۳۹۵/۱۲/۰۸
0
0
یاد دکتر صدوق بخیر . شجاعت مدیران بی ادعا و جهادی را تحسین .
شرم به این بی خردی مدیران ضعیف و میز و صندلی دوست .
مدیران محیط زیست بدنبال کرسی شورای شهر هم افتاده اند . کرج منتظر بی خردی دیگر در شورای شهر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین