کد خبر: ۳۳۸۲۱
تاریخ انتشار: ۲۴ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۴:۲۸
کار به جای رسیده بعضی از این کارشناس نما ها وقتی می بینند کسی به کسی نیست به یک تخصص جعلی هم اکتفاء نمی کنند. در واقعه ...آشوراده فردی همزمان به عنوان مشاور محیط زیست در تنوع زیستی، مشاور میراث در گردشگری و مشاور عالی سرمایه گذار در جلسه تصمیم گیری حضور پیدا می کند!
مرتضی شریفیزیست بوم/مرتضی شریفی*: توسعه گردشگری در پارک ملی خبر، چند سال قبل مطرح شد در طرح اولیه هتل چند ستاره و ... هم دیده شده بود که با هزار و یک مشکل داد را به دادگاه خود محیط زیست بردیم ظاهراً نتیجه داد با مخالفت محیط زیست میراث ... ملزم شد که مجری مورد نظرش را وادار به تجدید نظر در طرح و ارائه مجدد جهت ارزیابی نماید.

 بعد از مدتی کتابچه جدید ارائه شد که با کمال تعجب ظاهراً برای دو منطقه با کاتاگوری های متفاوت از سیستم های حفاظتی محیط زیست ، طرح مشترک با عنوان" طرح اکوتوریسم پارک ملی و پناهگاه حیات وحش خبر و روچون" ارائه داده بودند. بر خلاف آنچه اخیراً رسانه ای شد و در آن ادعا های از قبیل اینکه، این امر ارتقاء وضعیت محیط زیستی پارک ملی خبر را همراه خواهد داشت، یا اینکه با اجرائی طرح، تامین بهره برداری پایدار منطبق بر اصول کنوانسیون جهانی تنوع زیستی و IUCN فراهم خواهد آمد و تبعیت تمام فعالیت ها از متون علمی درچارچوب فعالیت پایدار و برنامه ریزی زونی می باشد، یاد آور می شویم عملیاتی شدن طرح مزبور تخریب غیر قابل جبران برمنابع ارزشی مناطق یاد شده وارد خواهد آورد. مگر قرار نیست تصمیم گیری در چنین مواردی متکی به مباحث فنی باشد لذا به دلایل مشروحه ذیل اعلام می داریم طرح مزبور فاقد هر گونه وجاهت فنی می باشد:

1- شایان ذکر است پناهگاه حیات وحش و پارک ملی دوسیستم مدیریتی کاملا متفاوت بوده، بطوریکه از 11 زون اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت ( که ادعا شده در برنامه ریزی ضوابط این اتحادیه ملاک قرار گرفته است) پارک ملی حداکثر 9 زون و حداقل با پنج زون (1،2،3،4 و احتمالاً 11) هم احراز شرایط می کند پناهگاه حیا ت وحش حد اکثر 5 زون حداقل با 2 زون (2و 11) هم احراز شرایط می کند ، همانطوریکه ملاحظه می کنید در موارد و شرایطی ممکن است پناهگاه اصلا زون تفرجی نداشته باشد. در برنامه ریزی اصولی و فنی در مرحله اول طرح جامع تهیه می شود که در آن بر اساس شاخص ها، زون بندی انجام می گیرد و درمرحله دوم طرح تشریحی با مهندسی تمام زون ها از جمله زون های تفرجی ( با عنوان طرح تشریحی محوطه های تفرجی) تدوین می شود که حداقل سایت پلان کلی و پروژه های اجرائی زون ها تهیه می شود. کتابچه ارائه شده فاقد این مشخصات بوده و به این حداقل جمعبندی هم نرسیده است.

2- در طرح تدوینی اشاره شده طرح جامع پارک در سال1386 مصوب شده و طرح تشریحی را محیط زیست در دست تهیه دارد در این صورت نیاز به طرح سومی از طریق بخش خصوصی نبوده است.

3- اکوتوریسم معادل طبیعت گردی نیست بلکه شاخه ای از توریسم می باشدکه شامل طبیعت گردی، بازدید منابع فرهنگی و سبک زندگی مردم بومی می گردد، برنامه ریز در عملیاتی نمودن برنامه ریزی تفکیکی این واژه کلیدی هم بسیار ناتوان بوده است.

4- در طرح مزبور اشاره شده در زون تفرج گسترده چادر اردو، مرکز بازدید کنندگان و محل اقامت دائمی مجاز است ؟! متاسفانه به نظر می رسد حتی واژه های پایه برنامه ریزی هم مخدوش شده اند تفرج گسترده به توسعه خطی بدون سازه گفته می شود مثل تریل راهپیمائی و ساخت و ساز در آن بهیچوجه مجاز نمی باشد.

5- مدیریت مناطق بر مبنا زون بندی و مهندسی زون با برنامه اجرائی مختص به خود معمول می شود در زون های11 گانه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (مجدداً یاد آور می گردیم، ادعا شده زون بندی به تبعیت از اتحادیه مزبور انجام گرفته است) زونی با عنوان جنگلداری یا مرتعداری نداریم ! در صورتیکه چنین برنامه ریزی شود محدوده دیگر نمی تواند پارک ملی یا پناهگاه محسوب شود!

6- فعالیت شیمیائی در کل محیط زیست طبیعی مطلقا ممنوع محسوب می شود اینکه چگونه در طرح مورد نظر فعالیت شیمیائی در پارک ملی پیش بینی شده جای تامل جدی دارد.

7- گفته شده برای زون استفاده ویژه برنامه ریزی تفرجی خواهند داشت! یادآور می گردد زون مزبور بهیچوجه نمی تواند به تفرج اختصاص یابد و تفرج فقط در زون های تفرج متمرکز و گسترده مجاز می باشد لاغیر

8- زون تاریخی و فرهنگی را نمی شود بدلخواه در جوار نواحی طبیعی ایجاد کرد زونی که با این عنوان در زون های 11 گانه IUCN منظور شده است مربوط به آثار تاریخی و فرهنگی است که در دل طبیعت استقرار یاقته است اغلب پارک های طبیعی فاقد چنین زونی هستند. برای سایت های تاریخی و فرهنگی علاوه بر ارائه شفاف "فوت پرینت" باید سطح تاریخی و فرهنگی معنی دار سایت ها هم در برنامه ریزی ملحوظ شود.

9- برنامه ریزی برای چشمه ها شفاف نیست اگر چشمه های در دل طبیعت منظور باشند از آنجائیکه حضور حیات وحش هر موقع برای نوشیدن آب محتمل است در تفرج گسترده باید مسیرطوری طراحی شود که حیات وحش حضور انسان را حس نکند و نظاره فقط با دوربین چشمی مقدور باشد

10- ظرفيت برد تفرجي و نحوه برآورد آن، حساس ترين بخش طراحي بوده و از ظرافت و پيچيدگي خاص برخوردار است. ظرفيت برد تفرجي پاركهاي طبيعي حد اپتيمم ظرفيت هاي برد اكولوژيكي، خدمات و اجتماعي رواني می باشد. ظرفیت مزبور بافرمول بندي خاص بدست ميآيد. در طرح ارائه شده اين مهم مورد توجه قرار نگرفته است . اشاره شده که با هر مدلی مي شود ظرفيت برد تفرجي را برآورد کرد! شايان ذكر است كه مدل هاي متعدد براي طراحي پارك ها وجود دارد كه هر كدام از مدل ها، متدولوژي مشخصي دارند. تنها مدلي كه متدولوژي آن بر ظرفيت برد تفرجي متكي است مدل RCC می باشد. آنچه در طراحي  مزبور به عنوان ظرفيت برد مطرح شده است عبارت از ارائه يكسري ارقام گنگ است.

درخاتمه خاطر نشان می سازد حتی قبل از احداث یک ساختمان ساده ، نقشه های مربوطه با مشخصات فنی تهیه و بطور همه جانبه تائید تخصصی شده و بعد اجرا می شود. در صورتی که در ارتباط با ساختمان اگر اشتباهی هم انجام گرفته باشد با ضرر مادی قابل جبران است. 

چگونه می شود در طراحی محیط طبیعی به مباحث فنی بی تفاوت بود در حالی که اگر طرح غلطی در طبیعت پیاده شود اشتباه قابل جبران نخواهد بود. از اینرو ریسک بزرگی یا به بیان بهتر برنامه تخریبی عمدی پارک ملی و پناهگاه حیات وحش خبر و روچون را تهدید می کند عدم توجه به " اصل برگشت ناپذیری طبیعت" ، ارائه يكسري ارقام گنگ بجای فرمول بندی اصولی جهت برآورد ظرفيت برد، جانمائی دل بخواه فعالیت ها بدون توجه به اصول فنی و ... ، می شود گفت در واقع آگاهانه یا از روی نا آشنا بودن به مبانی دارند پارک ملی و پناهگاه حیات وحش خبر و روچون را به مسلخ می فرستند! 

اگر فردی بدون داشتن پشتوانه اکادمیک مدعی گردد که پزشک است و نسخه برای مریض بپیچد عمل مجریانه تلقی می شود چون عمل اش می تواند به صدمه یا مرگ فرد منتهی شود. اگر فرد یا تیم غیرمتخصصی برای محیط طبیعی نسخه بپیچند صدمه یا مرگ حیات جمعی انسان ها و فن و فلور محتمل بوده و عمل به مراتب مجرمانه تر است. وقتی خبر پارک ملی خبر رسانه ای شد در پاسخ اهل رسانه ای مطرح کردیم باور کردنی نیست محیط زیست مدافع چنین طرحی باشد با پیگیری رسانه ها افرادی با ادعای اینکه کارشناس طبیعت گردی می باشند بدون ورود به مباحث تکنیکی(پاسخگوئی به 10بند فوق الذکر) با کلی گوئی از قبیل اینکه دولت پول ندارد ولی متقاضی پول دارد، سطح اختصاص یافته جزئی است و... 

ظاهرا به توجیه طرح مزبور پرداخته اند، اگر بفرض هم کارشناس طبیعت گردی بوده باشند آیا ادعا دارند طراح محیط نیز هستند؟ حتی بعضی از این افراد که به عنوان کارشناس طبیعت گردی در رسانه ها طرح پارک خبر را مورد تائید قرار داده اند، کارشناس طبیعت گردی هم نمی باشند؟! کسی نیست بپرسد فلان فرد با کدام پشتوانه آکادمیک سخن می گوید ؟ مگر می شود با آگاهی از اینکه طرف مدعی حتی یک واحد درسی مرتبط در سابقه آکادمیکی ندارد، به خود اجازه می دهد برای محیط زیست طبیعی نسخه بپیچد ؟ همانطوریکه اشاره شد اگر عملکرد مدعی پزشکی جان یک انسان را در خطر می اندازد در نسخه های که توسط چنین افرادی برای محیط زیست طبیعی پیچیده می شود کل حیات، از انسان گرفته تا فن و فلور در معرض صدمه و نابودی قرار می گیرند. چرا نباید حداقل در حد پزشک قلابی به چنین افرادی برخورد شود؟!

 این داد را به کدام دادگاه باید برد؟ در سر زمین ما نسخه های غیر تخصصی فراوان پیچیده شده است طبیعت مظلوم ما را دادرسی نیست! از جمله این طرح های ویرانگر ، طرح کلان کهور پاکستانی (که تنوع زیستی جنوب را نابود کرد) ، طرح کلان جایگزینی گونه های جنگلی هیرکان با سوزنی برگ و حیف و میل چندین میلیاردی در طرح های صیانت زاگرس و ... قابل ذکرند. 

کار به جای رسیده بعضی از این کارشناس نما ها وقتی می بینند کسی به کسی نیست به یک تخصص جعلی هم اکتفاء نمی کنند. در واقعه ...آشوراده فردی همزمان به عنوان مشاور محیط زیست در تنوع زیستی، مشاور میراث در گردشگری و مشاور عالی سرمایه گذار در جلسه تصمیم گیری حضور پیدا می کند! تا آنجا که اطلاع داریم بدنه کارشناسی محیط زیست در ارتباط با آشوراده به چنین ایفای نقش "مولتی دیسپلینی" معترض بوده اند مسلم است با فتوا چنین کارشناس نما هائی ذبح پارک ملی خبر حلال نخواهد بود!

 البته پرداخت ریز تر به موضوع سبب از خودبیگانگی فرهنگی هر چه بیشتر می شود و نیاز به ایثار حرمت قلم و کلام و سقوط در حد آنها خواهد بود. که تلاش می کنیم در چنین منجلابی گرفتار نیاییم مسخ فرهنگی مسلماً خط قرمز است منتها اگر انتخاب بین حرمت کلام شخصی و دفاع از طبیعت سرزمین باشد، سرخم می سلامت شکند اگر سبویی، با ذکر مصادقی در لفافه که نمونه ای است از هزاران، سعی کردیم آسیب شناسی از تصمیمات ویرانگر و غیر قابل جبران کرده باشیم. شایسته نیست تصمیم گیرانی با جمع کردن یکسری کارشناس نما ها، سمن نما ها ، خبرنگاران غیر متعهد ، تصمیم مخرب را توجیه و قداست کاذب برای عملکرد ایجاد کنند.

بهرحال بر خلاف ادعا های انجام گرفته برنامه ریزی پارک خبر هیچ ارتباطی با چارچوب IUCN ندارد. آنچه در رسانه ها صحبت تبعیت طرح ازکنوانسیون جهانی تنوع زیستی به میان آمده شعاری بیش نیست. وقتی بجای بر آورد علمی ظرفیت برد تفرجی با بکار گیری سفسطه و مغلطه به یک سری ارقام گنگ اکتفاء می شود چه تضمینی برای حفظ تنوع زیستی می باشد!

 مسلم است تفرج بيش از ظرفيت برد اکولوژيکي یا نوع تفرج نا سازگار با محیط، کاهش تنوع گونه را در تمام سطوح گروه هاي زنجيره غذايی و در سطوح مختلف اکوسيستم ها سبب مي گردد. اجرائی چنین برنامه غیر تخصصی کاهش ساختاري زيستگاه ها و افزايش درجه سادگي يا ساده گرداني منابع را بهمراه خواهد داشت. در مرحله اول ميکرو زيستگاه ها صدمه دیده و منهدم  یا به عبارتی زنجیره های مزو و ماکرو زیستگاه از هم پاشیده و شمارش معکوس انهدام زیستگاه ها شروع می شود:

به کجا چنین شتابان ؟ !

*  عضو شورایعالی جنگل، مرتع و آبخیزداری
منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین