کد خبر: ۳۳۵۱۰
تاریخ انتشار: ۰۹ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۷
یکی از چالش های متولیان مناطق حفاظت شده در دنیا بررسی میزان کارایی مناطق حفاظت شده در حفاظت از تنوع زیستی زمین است.
مسعود یوسفیزیست بوم/ مسعود یوسفی*: یکی از چالشهای متولیان مناطق حفاظت شده در دنیا بررسی میزان کارایی مناطق حفاظت شده در حفاظت از تنوع زیستی زمین است. 

آیا شبکه حفاظتی موجود کارایی لازم را در حفاظت از تمامی گونه ها و زیستگاه ها را دارد؟

در حال حاضر گستره های وسیعی در کشور تحت پوشش مناطق حفاظت شده قرار دارند، احداث و مدیرت مناطق حفاظت شده را میتوان یکی از نقاط عطف تاریخ حفاظت در ایران دانست که با همت سازمان محیط زیست و با تلاشهای شبانه روزی کارشناسان و محیط بانان بسیاری این امر محقق گردیده است. به دلیل روند روز افزون تخریب زیستگاه های طبیعی مناطق حفاظت شده آخرین جانپناه بسیاری از گونه های حیات وحش تلقی می شوند و میتوانند با مدیریت کارآمد نقش موثری در بقای طولانی مدت گونه ها داشته باشند. 

الگوی پراکنش تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و تحت تاثیر شرایط اقلیمی، زمین شناختی و تاریخ تکاملی زمین توزیع متفاوتی در سطح زمین دارد (Lomolino et al., 2010). یکی از نگرانیهای متولیان حفاظت در سطوح جهانی این است که بتوانند از تمام تیپهای زیستگاهی موجود در جهان نمونهای را برای نسلهای آینده حفاظت نمایند.

 طبقه بندی های صورت گرفته از بوم ناحیه های خشکیهای زمین نشان می دهد که 200 پروانس جغرافیایی در قالب 14 زیست بوم عمده در سطح زمین وجود دارد (Olson et al., 2001) که در کشور ایران 15 پروانس و شش زیست بوم وجود دارد.  بر اساس Olson و همکاران (2011)  شش زیست بوم عمده کشور به قرار زیر هستند:

1) علفزارهای معتدله، ساوانا و بوتهزارها
2) علفزارهای مناطق سیلابی و ساوانا
3) بوته زارها و علفزارهای کوهستانی
4) بیابان ها و بوته زارهای مناطق خشک
5) جنگل های سوزنی برگ معتدله  
6) جنگل های پهن برگ معتدله‬ و جنگل های مخلوط.
 
در مطالعه ای که توسط یوسفی و همکاران در سال 1395 در نشریه محیط زیست طبیعی دانشگاه تهران به چاپ رسیده میزان پوشش زیست بوم های خشکی کشور به وسیله مناطق حفاظت شده مورد ارزیابی قرار گرفته است. 

نتایج این مطالعه نشان داد تفاوت های زیادی در میزان پوشش زیست بوم های کشور به وسیله مناطق حفاظت شده وجود دارد، زیست بوم بوته زارها و علفزارهای مناطق کوهستانی کمترین میزان پوشش به وسیله مناطق حفاظت شده را دارا می باشد، بنابراین این زیست بوم به عنوان یک بیوم با اولویت بالا برای توسعه آتی مناطق حفاظت شده پیشنهاد شده است. 

همچنین در این مقاله پیشنهاد شده، پارکهای ملی در زیست بوم های جنگلهای پهن برگ و جنگلهای مخلوط، بوته زارها و علفزارهای مناطق کوهستانی و بیابان ها و بوته زارهای مناطق خشک توسعه یابد چرا که در حال حاضر این زیست بوم ها به ترتیب کمترین میزان پوشش به وسیله پارکهای ملی را دارا هستند. 

برای دریافت فایل اصلی این مقاله به اینجا مراجعه شود.

منابع

Lomolino, M. V., Riddle, B. R., Whittaker R.J., Brown, J. H., (2010). "Biogeography." Fourth edition. Sinauer Associates, Inc.
Olson, D., Dinerstein, E., (1998). "The global 200: a representation approach to conserving the Earth’s most biologically valuable ecoregions." Conservation Biology 12, 502–515.
Yousefi, M., Ashrafi, S., Kafash, A., Davar, L. (2016). "Protected area coverage for terrestrial biomes in Iran." Journal of Natural Environment 69(2): 581-595.

* دانشجوی دکترای دانشجوی رشته محیط زیست-تنوع زیستی دانشگاه تهران
منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین