کد خبر: ۲۹۴۱۵
تاریخ انتشار: ۱۱ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۱:۳۳
شب دوشنبه در پايتخت و چند استان ديگر باران باريد. با وجود اين، مردم از ديدن اين‌باران خشک غيرمترقبه، بعد از سه ماه بدون بارش، خوشحال نشدند. دليل آن هم اين بود كه اين ‌باران، در شكل قطرات آب نبود بلكه به جاي آب گل از آسمان به زمين مي‌آمد.
اسماعیل کهرمزیست بوم/اسماعيل كهرم*: شب دوشنبه در پايتخت و چند استان ديگر باران باريد. با وجود اين، مردم از ديدن اين‌باران خشک غيرمترقبه، بعد از سه ماه بدون بارش، خوشحال نشدند. دليل آن هم اين بود كه اين ‌باران، در شكل قطرات آب نبود بلكه به جاي آب گل از آسمان به زمين مي‌آمد. 

شهر از بالا منظره ناخوشايندي پيدا كرده بود و چشم حتي تا جلوی پا را هم نمي‌ديد. با وجود اينكه خوشبختانه اين طوفان منجر به سيل نشده و خساراتي هم در پي نداشت چندين هشدار مهم براي ما داشت. به خاطر دارم زماني كه من سي، چهل سال پيش در انگلستان درس مي‌خواندم اين مسائل را به كرات در كتاب‌هاي درسي خود مي‌خوانديم و اين وضعيت اقليمي كه در حال حاضر در كشورمان حاكم است در علم محيط زيست توجيه علمي شده است. در كتاب‌هاي درسي ما به وضوح درباره رفتارهايي كه ممكن است ما با طبيعت و اقليم خود كنيم و نتايجي كه ممكن است از آن حاصل شود توضيح داده بودند و عين همان رفتارهاي نادرست و سوءاستفاده‌ها را ما در كشورمان در حال حاضر نسبت به طبيعت و محيط زيست داريم و بنابراين بايد انتظار داشته باشيم همان نتايج پيش‌بيني شده هم به وقوع بپيوندد.

در كتاب Ecology Willie كه ما مي‌خوانديم قلم به قلم و مرحله به مرحله اين وضعيت پيش‌بيني شده بود و با اينكه اين كتاب در 35 سال قبل نگاشته شده، همه اين مسائل را پيش‌بيني كرده بود. تهران شهري است كه بي‌قواره رشد كرده است. به عبارت ديگر تمام عرصه‌هاي طبيعي كه همه ما در گذشته از تهران در ذهن داشتيم تبديل به آسفالت و شيشه شده است. هر درختي هزاران برگ دارد و تك تك اين برگ‌ها اين خاصيت را دارند كه آب را از زمين بمكند و به دو طريق تعريق و تعرق آن را به هوا پس بدهند.

تعريق به اين معناست كه بخشي از اين آب به صورت بخار از گياه بيرون مي‌آيد و قابل ديدن نبوده و تنها با دوربين‌هاي خاص قابل مشاهده است و تعرق مشابه عرقي كه بر پيشاني انسان‌ها مي‌نشيند مستقيم روي برگ‌ها ايجاد مي‌شود. بنابراين برگ‌ها با اين دو روش هوا را مرطوب مي‌كنند و با قطع هر درخت در واقع ما ميليون‌ها منبع ايجاد رطوبت را از بين مي‌بريم. وقتي درختان را قطع كرديم و جاي آن را به آهن و سنگ داديم اين باعث خشكي هوا شد. در ارتفاعات بالاي 1800 متر هم كه ساخت‌و‌ساز ممنوع است ما خانه‌سازي كرديم و اين فقط به افراد عادي محدود نمي‌شود. متاسفانه ما شاهد اين هستيم كه برخي نهادهاي دولتي هم در بسياري موارد قوانين محيط زيستي را زير پا مي‌گذارند و به طبيعت آسيب مي‌رسانند. براي مثال برخي دانشگاه‌ها تمام ساختمان‌هاي خود را در بالاي ارتفاع 1800 متر بنا كرده و اين روند هنوز هم ادامه دارد. وقتي دانشگاه قانون‌شكني مي‌كند نتيجه اين مي‌شود. وقتي تخريب جنگل‌ها و رويشگاه‌ها در ارتفاع بالاي 1800 متر اتفاق مي‌افتد نتيجه اين مي‌شود كه دره‌هاي پايين‌دست كه بايد از اين رطوبت استفاده كنند خشك مي‌شوند و خشكسالي مضاعف مي‌شود. دره‌هاي ولنجك، دارآباد و دربند در نتيجه اين اقدامات به زودي خشك مي‌شود.

بنا بر آنچه در بالا توضيح دادم خشكسالي روز به روز فراگير‌تر می‌شود. خشكسالي زمين و مرتعي كه زماني جايي سرسبز و خوش آب و هوا بوده باعث ايجاد گرد و غبار مي‌شود و اين گرد و غبار با كمترين تكان و اشاره‌اي در هوا بلند شده و پراكنده مي‌شود. تاثير منفي كه گرد و غبار بر سلامتي انسان دارد كمتر از تاثير گازهاي سمي نيست و ورود اين عوامل به ريه و حلق باعث مشكلات تنفسي و عفونت‌هاي مكرر خواهد شد. در اين شرايط باراني كه قرار است باعث تلطيف هوا و ايجاد رطوبت شود هم با بقيه عوامل دست به دست هم داده و باعث مي‌شود باران گرد و غبار پراكنده را بشويد و به شكل گل و لاي آن را به سر مردم فرو بريزد. كتاب‌هاي ابتدائي اكولوژي و محيط زيست اين پديده را توضيح داده‌اند. مهم‌ترين عامل ايجاد گرد و غبار در كشور و تهران خشكسالي است و تا زماني كه جلوی تخريب و نابودي درخت‌ها گرفته نشود اين غبار و به دنبال آن باراني گل‌آلود ‌ميهمان دائمي مردم خواهد بود. 

*  مشاور رئيس سازمان حفاظت محيط زيست
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین