کد خبر: ۲۹۲۶۱
تعداد نظرات: 1 نظر
تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۷:۴۵
تخریب زیستگاه، پاکتراشی جنگل ها، آتش سوزی، شکار بی رویه و تجارت غیر قانونی از جمله عوامل کلیدی کاهش جمعیت سنجاب ها می باشد ولی در این میان شاید هیچ کدام از عوامل فوق در حال حاضربه اندازه آتش سوزی های مداوم در جنگل های زاگرس در کاهش جمعیت و نابودی این گونه جانوری قابل توجه نمی باشد.
امید باتوزیست بوم/امید باتو*: ( نام فارسی: سنجاب - وَروَره /نام کردی : سموره/نام علمی: Sciurus anomalus)  جانوری جزو جوندگان و از خانواده سنجابان (Sciuridae) می باشد. خانواده سنجابان در ایران 4 گونه دارد. محدوده پراکنش گونه سنجاب ایرانی جنگلهای بلوط زاگرس می باشد. وجود این گونه به نوعی سبب حفظ موجودیت درختان و جنگلهای بلوط می باشد. هر چند که سنجاب از میوه‌هایی مانند توت، مغز میوه هایی همچون گردو، بادام، فندق و بلوط، برگ‌ها، جوانه‌ها و پوست درختان تغذیه می‌کند ولی رژیم غذایی اصلی این جانور بیشتر از دانه های بلوط می باشد.

در زمان میوه دهی درختان، تعداد زیادی از این دانه ها را جهت مصرف فصل زمستان و سرما ذخیره می کند ولی محل ذخیره و پنهان کردن تعدادی از آنها را بیاد نمی آورد و این تعداد در صورت برخورداری از شرایط مناسب جهت رشد، رویش یافته و به درخت بلوط تبدیل می شوند. فرم دانه زاد درختان بلوط نتیجه این نوع فعالیت بوده که در برابر آفات و امراض مقاوم ترند. در ضمن بدلیل اینکه در فرم دانه زاد درختان بلوط قطر تنه زیاد بوده و حجم تاج پوشش نیز افزایش می یابد لذا اینگونه درختان به نسبت فرم شاخه زاد (جست) حجم بیشتری از رواناب را مهار و در خاک ذخیره می کنند و همچنین میزان بیشتری اکسیژن تولید کرده و به تبع آن حجم بیشتری از در اکسید کربن را از هوا می گیرند. همچنین با توجه به وضعیت توپوگرافی (پستی و بلندی) و بافت خاک در منطقه زاگرس نقش درختان بلوط در جلوگیری از خاک شویی و فرسایش خاک و در نتیجه از دسترس خارج شدن خاک حاصلخیز، پر شدن منابع آبی و سدها در پایین دست و نیز ایجاد گرد و غبار بسیار مهم و قابل توجه می باشد.

تهدیدات
تخریب زیستگاه، پاکتراشی جنگل ها، آتش سوزی، شکار بی رویه و تجارت غیر قانونی از جمله عوامل کلیدی کاهش جمعیت سنجاب ها می باشد ولی در این میان شاید هیچ کدام از عوامل فوق در حال حاضربه اندازه آتش سوزی های مداوم در جنگل های زاگرس در کاهش جمعیت و نابودی این گونه جانوری قابل توجه نمی باشد. با وجود اینکه آتش سوزی های مناطق جنگلی در زاگرس از آذربایجان تا کهگیلویه و بویر احمد هم در سطح و هم در تعداد دفعات آتش سوزی روند روبه افزایشی داشته و بشدت این ذخایر ژنتیکی را تهدید می کند ولی متأسفانه هیچگونه استراتژی و راهبرد منسجمی از سوی دستگاههای متولی جهت حفاظت از آنها وجود نداشته و بخشی نگری حاکم بر این نهادها وضعیت پیش آمده را بغرنج و حادتر نموده است. 

 راهکار پیشنهادی
منطقه زاگرس از جمله اکوسیستمهای بسیار حساس، شکننده و آسیب پذیری است که مسائلی از قبیل موضوع افزایش دما و درجه حرارت ناشی از موضوع تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی هم بشدت بر روی آن تأثیر گذاشته است. جای هیچ گونه شکی نیست که با از بی رفتن جنگل ها وضعیت معیشت ساکنان هم در این منطقه به مخاطره خواهد افتاد. لذا می طلبد در دوران خشکسالی های متوالی و پی در پی در منطقه، انواع استراتژی های مقابله و رویارویی با آتش را به کار گرفته و این ظرفیت ها را با محوریت حفاظت از ذخایر ژنتیکی موجود تقویت نمود.

از جمله استراتژی های مقابله با آتش سوزی ایجاد تمهیدات اطفای حریق همچون ایجاد پست های دیده بانی در مناطق جنگلی با بهره گرفتن از جوامع بومی محلی ساکن در منطقه با هدف اطلاع رسانی سریع و به موقع در صورت ایجاد آتش سوزی و جلوگیری از گسترش آن، تهیه و استفاده از هلیکوپترهای آب پاش و نیز به کار گرفتن نیروی انسانی ماهر و کار آزموده توسط نهادهای متولی، برنامه های آموزشی در فضای رسانه و در رأس آنها رسانه ملی جهت آموزش جوامع محلی و همچنین تهیه و توزیع ادوات اطفای حریق در این مناطق شاید از بدیهی ترین و سهل الوصول ترین راهکارهای موجود می باشد که ستاد مدیریت بحران و نیز دستگاهها و ادارات ذیربط توانسته و می بایست در این راستا حرکت نمایند. 
  
* کارشناس محیط زیست
منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی:۰
انتشار یافته: ۱
زندی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۹:۱۰ - ۱۳۹۴/۰۵/۳۱
0
0
با سلام
آقای مهندس باتو مطلب مفید و حائز اهمیتی را بیان نمودید ولی استفاده از هلیکوپتر هزینه بر و در بسیار از مناطق و زیستگاههای زاگروس کاربد ندارد یعنی عملی نیست چون از نظر امنیتی ممکن نیست آنهم در آتش سوزی های شبانه ولی نکته مهم ایجاد پایگاههای اطفای حریق و دیدبانی در مناطق با پوشش گیاهی غنی است و با اتکای به افراد بومی و انجمن هاست. با تشکر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین