کد خبر: ۲۹۱۹۶
تاریخ انتشار: ۲۴ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۳:۴۱
رخلاف باور همگان بايد به اين امر متذكر شد كه زلزله پديده‌اي است که با گذشت زمان و حركت قاره‌ها روی می‌دهد. كشور ايران به دليل فعاليت آتش‌فشان‌ها به عنوان يكي از مناطق زلزله‌خير دنيا مشهور است و اگر در كشور زمين‌لرزه‌اي رخ دهد بي‌شك مي‌توان تعداد 50 تا 60 ميليون نفر را در معرض خطر پيش‌بيني كرد.
وقوع زلزله امري طبيعي استزیست بوم/بهرام عكاشه* : برخلاف باور همگان بايد به اين امر متذكر شد كه زلزله پديده‌اي است که با گذشت زمان و حركت قاره‌ها روی می‌دهد. كشور ايران به دليل فعاليت آتش‌فشان‌ها  به عنوان يكي از مناطق زلزله‌خير دنيا مشهور است و اگر در كشور  زمين‌لرزه‌اي رخ  دهد بي‌شك مي‌توان تعداد 50  تا 60 ميليون نفر را در معرض خطر  پيش‌بيني كرد.
در اغلب  شهرها نيز به دليل وجود بافت فرسوده، حاشيه‌نشيني و افزايش 70درصدي شهرنشيني، زلزله بي‌شك نارسايي‌هاي فراواني را در پي خواهد داشت. همه مناطق در شهر تهران زلزله‌خيز است و با فعال شدن اين گسل‌ها مي‌توان شاهد زلزله‌هايي به بزرگي 7 تا 8 ريشتر در اين كلان شهر بود. هم اكنون گسل البرز فعال است و بدون شك يك روز در اين كلان شهر زلزله رخ مي‌دهد. با وجود وسعت فاجعه در امر زلزله و  حوادث احتمالي سه سال پيش ستاد مديريت بحران در شهر تهران تشكيل شد تا اين  پديده را علمي  بررسي كند و به اين ترتيب از ژاپن و ديگر  كشورهاي مسلط در اين زمينه  طلب همكاري شد.

آن هم به اين دليل كه جاي جاي  كشور ما روي گسل زلزله قرار دارد. در واقع باید با رویکردهای علمی و مشخص به مقابله با زلزله پرداخت و اقدامات مناسب را در این زمینه اتخاذ کرد. اين در حالي است كه هنوز هيچ نرم‌افزاري توانايي پيش‌بيني زلزله را ندارد. براي مثال در سال 1975 در شمال چين زلزله‌اي كاملا اتفاقي پيش‌بيني شد و شدت آن تا حدي بود كه با آگاهي مردم از جمعيت 3 ميليون نفري در آن شهر فقط 2 هزار نفر كشته شدند اما بعد از گذشت 10 ماه از آن اتفاق در سال 1976 زلزله‌اي در شهر تانگ شانگ به بزرگي 7 ريشتر به وقوع پيوست و270 نفر كشته شدند. حال اين سوال پيش مي‌آيد كه اگر چند ماه پيش توانايي پيش‌بيني زلزله را داشتند چگونه  بعد از گذشته چند ماه ديگر اين قابليت را نداشتند. بايد توجه داشت كه اغلب پيش‌بيني وقوع زلزله فقط در حد حدس و گمان است و هيچ مرجع علمی هنوز اين توانايي را كسب نكرده است.

براي كاهش مشكلات و نارسايي‌ها در زمينه وقوع زلزله بايد مسئولان وقوع آن را جدي بگيرند و دولت با اعلام آمادگي در مديريت بحران بتواند در اين زمينه اقدامات اساسي را  لحاظ كند. تاكنون در زمينه مديريت بحران براي شهر تهران فقط در زمان شهردار كرباسچي در زمينه GICA پروژه‌هايي با همكاري ايران و ژاپن انجام شد و شاهد اقدامات مناسبي بوديم، اما اينكه اين اقدامات تا چه حد ثمربخش و تداوم داشت جاي تامل دارد. بايد به اين نكته توجه داشت كه بالاخره در تهرا ن زلزله‌اي به بزرگي 7 ريشتر اتفاق مي‌افتد. بايد توجه داشت كه اگر چنين اتفاقي در تهران بيفتد بي‌شك كشور تا 10 سال تعطيل مي‌شود؛ هم‌اكنون در زمينه زلزله و كاهش نارسايي‌هاي ناشي از آن شاهد طراحي نقشه زلزله از سوي مسئولان مربوطه هستيم اما اين اقدامات فقط در حد تئوري است و هنوز در عمل شاهد هيچ اقدام ثمربخشي نيستيم. در واقع امروز به عنوان زماني مغتنم براي مديريت بحران بايد شرايط بحراني و  كم و كيف شناخت نارسايي‌ها، فرار از حادثه و زلزله تمرين شود تا در مواقع بحراني بتوان اقدام مناسبي را  لحاظ كرد آن هم به اين دليل كه با وجود بافت فرسوده شهر تهران در مركز و جنوب شهر، در مواقع  بحراني نمي‌توان هيچ اقدامي براي  نجات از آن شرايط را  لحاظ كرد.

 اين در حالي است كه شوراي امنيت ملي در سال 1376 به دليل نيازسنجي در شرايط بحراني ستاد مديريت بحران را تشكيل داد و در طرح جامع مديريت بحران نيز در سال 1378 كميته ملي كاهش اثرات بلاياي طبيعي برگزار شد و به اين ترتيب  با اين كميته، كاهش اثرات بلایاي طبيعي به تصويب رسيد و به اين ترتيب شاهد فعاليت‌ها و اقدامات عملي در دهه70 تا 80  با تشكيل ستاد مديريت بحران در كشور بوديم. اگر تاكنون در اين زمينه اقدامات مورد نياز لحاظ نشده به اين دليل است كه در عمل مسئولان آن طور كه بايد و شايد اقدام مناسب و تخصصي را لحاظ نمي‌كنند. با توجه به اينكه در كشور بايد ستاد مديريت بحران  درباره نحوه مقابله با زلزله اقدام‌هاي اساسي و ثمربخش لحاظ كند تا بتوان جلوی  وقوع خسارات و فجايع احتمالي در اين زمينه را گرفت اما تاكنون اين نهاد هيچ اقدامي در اين زمينه انجام نداده است. همان طور كه پيش‌تر مطرح شد رقمي حدود50 ميليون نفر در كشور ما در مناطق زلزله‌خيز و بحراني زندگي مي‌كنند و با اين  شرايط هنوز هيچ اقدامي از سوي مسئولان امر براي مديريت اين نارسايي انديشيده نشده است.

 همچنين وقوع زلزله خبر نمي‌كند و هميشه بايد براي مقابله با آن آماده بود اما اينكه اين نارسايي چگونه مديريت شود و چگونه مي‌توان جلوي لطمات آن را گرفت جاي تأمل دارد! و اينكه مسئولان امر از چه زماني مي‌خواهند  آموزش و فعاليت‌هاي خود را در زمينه زلزله و كم و كيف وقوع آن آغاز كنند بايد نشست و ديد كه چه مي‌شود! بايد آمادگي لازم را در اين زمينه داشت تا تلفات و خسارت‌ها را كاهش داد. 
* پدر زلزله‌شناسي ايران 

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین