کد خبر: ۲۵۷۹۵
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۳ - ۱۱:۳۶
این‌ شکل از گردشگری بر فعالیت‌هاو اعمالی متمرکز است که به سلامت فیزیکی، ذهنی، روانی و عاطفی فرد کمک می‌کنند.
زیست بوم: این نوع گردشگری یکی از قدیمی‌ترین اشکال گردشگری است. تمدن‌های باستانی از 5000-1000 سال قبل از میلاد، بسیاری از روش‌های درمانی را به‌کار می‌گرفتند که امروزه در چشمه‌های آب گرم می‌توان یافت. رومی‌ها نیز که فن معالجه با آب را از یونانیان به ارث برده بودند اولین چشمه‌های آب گرم را در اروپا تأسیس کردند. یهودی‌ها با شنا کردن در دریای مردگان غسل آیینی را به‌ جا می‌آوردند؛ امپراتوری عثمانی حمام‌های ترکی ساخت؛ در قرن 18 میلادی اولین شیوه‌های معالجه با آب دریا  ظهور کردند. اولین تفریحگاه‌های چشمه‌های آب گرم در اوایل قرن 19 میلادی در آمریکا شروع به فعالیت نمودند. این نوع گردشگری در نیمه دوم قرن بیستم رشد قابل ملاحظه‌ای داشته که این رشد را می‌توان در گسترش و افزایش هتل‌ها و مراکز تندرستی و چشمه‌های آب گرم مشاهده کرد.

در بسیاری از کشورها (کشورهایی ساحلی)، طبیعت نقش مهمی در سلامت و تندرستی مردم بازی می‌کند. کوه‌ها، به‌خصوص کوه‌های آلپ اروپا، از دیگر عرضه‌های طبیعی‌ای هستند که گردشگران سلامت را جذب می‌کنند. جنگل‌ها و پارک‌های طبیعی برای ماجراجویی و توسعه چشمه‌های زیست‌محیطی، که پدیده‌ای در حال رشد هستند، مکان‌های ایده‌آلی می‌باشند. حتی از بیابان‌ها برای یوگا استفاده می‌شود. کشورهای بسیاری از منابع شفابخش طبیعی چون آب‌های درمانی، آب‌های گرم، لجن‌های خاص، غارها، کوه‌ها، اقلیم و غیره بهره‌مند هستند. این کشورها اگرچه پیشینه طولانی مدتی در گردشگری درمانی دارند ولی غالباً توسعه گردشگری تندرستی تفریح‌محور را به تازگی آغاز کرده‌اند.

گردشگری سلامت و تندرستی در سال‌های اخیر رشد محسوسی داشته است که تکثیر و فزونی یافتن چشمه‌های آب گرم، هتل‌های تندرستی و مراکز آسودن گواه این امر می‌باشد. تغییر در تعاریف سلامتی و اتخاذ رویکردهای فعال‌تر نیز به این رشد کمک کرده است. معتبرترین تعریف از سلامتی را سازمان جهانی بهداشت  ارائه کرده است: "سلامتی، رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی است و تنها نبود بیماری یا ناتوانی نیست". سلامتی، وضعیتی فراتر از نبود مریضی است، یعنی علاوه بر جسم با عواطف، تفکرات و احساسات افراد نیز ارتباط دارد. مفهوم تندرستی به این ایده حتی وسعت بیشتری می‌بخشد. آن دسته از گردشگرانی که مریض نیستند و نیازی به معالجه و درمان ندارند نیز تعطیلاتی را به هدف تندرستی انتخاب می‌کنند. تندرستی بر طبق تعریف موسسه ملی تندرستی "فرایند فعال آگاه شدن و تصمیم‌گیری برای داشتن زندگی‌ای موفق‌تر است". بسیاری عقیده دارند که تندرستی باعث ایجاد هماهنگی و تعادل در سلامت روانی، جسمی، معنوی یا به‌طور کلی سلامت زیستی فرد می‌شود. افزایش علاقه به تندرستی عمدتاً ریشه در زندگی در حال تغییر انسان دارد و ارتباط زیادی با معالجه‌ی یک بیماری خاص ندارد. در مقابل، گردشگری درمانی با شرایط جسمی و بیماری ارتباط دارد و شامل تجدید قوا یا گذران دوران نقاهت در چشمه‌های درمانی و یا حتی جراحی می‌شود.

بنابراین، می‌توان بین گردشگری سلامت، تندرستی و درمانی و محصولات و فعالیت‌های خاص هر یک تمایز قائل شد. گردشگری سلامت یک اصطلاح کلی است که شامل گردشگری تندرستی و درمانی می‌شود.

•    گردشگری تندرستی شامل فراغت و تفریح (درمان‌های زیبایی، ورزش)، فعالیت‌های جامع (یوگا، مراقبه و فعالیت‌های معنوی) و شاید تندرستی درمانی است. در این‌جا گردشگر/بیمار در تلاش است تا سلامتی خود را بهبود بخشد و به‌دنبال مداوای عضو خاصی از جسمش نیست (توصیه در مورد رژیم غذایی و سبک زندگی).

•    گردشگری درمانی شامل جراحی (جراحی‌های زیبایی، دندان، عمل در درمانگاه‌ها یا بیمارستان‌ها)، معالجه (تجدید قوا، شفا یافتن در چشمه‌های درمانی) و تندرستی درمانی است. در این‌جا گردشگر/بیمار به علت شرایط خاص پزشکی در یک درمانگاه یا هتل مخصوص تحت معالجه قرار می‌گیرد (دیابت، چاقی، افسردگی).

این نوع گردشگری را می‌توان بر روی یک پیوستار قرار داد. در یک سر آن گردشگری تندرستی قرار دارد که با زندگی معنوی مردم ارتباط دارد و در سر دیگر گردشگری درمانی است که تمرکزش اساساً بر جسم و مداوای آن است. با این حال، هر روز بازدیدکنندگان بیشتری به ایجاد تعادل در جسم، ذهن و روح خود علاقه‌مند می‌شوند و بسیاری از چشمه‌ها و تفریحگاه‌ها، در حال عرضه فعالیت‌های متنوع گردشگری سلامت و درمان هستند.

با تغییر نوع فعالیت‌ها، بازار گردشگری سلامت نیز تغییر می‌کند. با این حال، می‌توان الگوهای کلی را استخراج کرد. چنانچه گردشگری سلامت را به‌طور وسیع تعریف کنیم و معنویت را نیز بخشی از آن قلمداد نماییم بخش‌های مختلفی در زیر عنوان آن قرار می‌گیرند: کوله‌به‌دوشان هیپی که از دیرهای یوگا در هند یا خلوتگاه‌های مراقبه در تایلند بازدید می‌کنند، گردشگران مسن با مشکلات خاص درمانی و سلامتی که به چشمه‌های میراث در اروپای مرکزی می‌روند و یا مدیران اجرایی‌ای که استرس کاری زیادی دارند و به تفریحگاه‌ها و هتل‌های تجملی با چشمه‌های آب گرم می‌روند. با این حال، بازار اصلی گردشگری سلامت، زنان شاغل است که به‌طور میانگین 45 سال دارند. پژوهش‌های جامعه‌شناختی کلیور و مولر (2002) در مورد رفتار گردشگرانِ نسل زیادزایی نشان می‌دهد ه این گروه بازار اصلی بخش گردشگری سلامت هستند. این مصرف‌کنندگان غالباً در این سن دارای بیشترین درآمد ممکن خود هستند، زمان زیادی برای سفر دارند و تمایل‌شان به خودکامیابی بیشتر است. با این حال، در بخش گردشگری سلامت تلاش فراوان و همه‌جانبه‌ای برای جذب سایر بخش‌ها مانند مردان، خانواده‌ها و افراد جوان‌تر نیز در جریان است (البته هدف‌گیری این بازارها معمولاً هم‌زمان صورت نمی‌گیرد، زیرا ترکیب بازارها غالباً راهبرد اثربخشی نیست). به یقین، گردشگران سلامت نسبت به خویشتن آگاه‌تر می‌شوند و فعالانه در ی رفاه، سلامتی و سرزندگی بیشتر هستند. البته، سلامتی یک مفهوم ایستا نیست بلکه ذهنی و نسبی است، از این رو همواره در حال تکوین است. پرواضح است که نیازهای گردشگران سلامت در زمان‌ها و دوره‌های مختلف زندگی‌شان متغیر خواهد بود.

محصولات، مکان‌ها و بازدیدکنندگان معمول در این نوع گردشگری عبارتند از:
•    چشمه‌های سنتی، به افرادی مسن بالای 55 سال، که مشکلات خاص سلامتی دارند، درمان‌ها و روش‌های معالجه‌ی متکی به آب را عرضه می‌کنند
•    هتل‌ها و چشمه‌های آب گرم روزانه، به بازدیدکنندگان پولدار، معمولاً زنان شاغل بالای 30 سال، معالجات و خدمات زیبایی عرضه می‌کنند.
•    چشمه‌های تفریحی هدفمند، به افراد، زوج‌ها و خانواده‌های دارای فرزند، تفریحات و سرگرمی‌های آبی، ماساژ و معالجات دیگر عرضه می‌کنند .
•    تفریحگاه‌های کنار دریا و مراکز آب‌درمانی، معالجه با آب دریا را به گروه‌هایی با سطح درآمد متوسط و بالا عرضه می‌کنند .
•    مراکز جامع آسودن، فعالیت‌های زیادی را عرضه می‌کنند که به تعادل جسم، ذهن و روح کمک می‌کند. بازار معمول این بخش، افراد شاغل 30 الی 35 سال است .
•    مراکز یوگا، اساساً به زنان شاغل بالای 40 سال تعطیلات یوگا عرض می‌کنند.
•    خلوت‌گاه‌های مراقبه، مأمن مسافران مستقل، کوله‌به‌دوشان و "طالبان روان" هستند که می‌خواهند در دوره‌های مراقبه برای مدتی (چند روز یا هفته) شرکت کنند.
•    مراکز زیارت، عمدتاً افراد مذهبی و غیرمذهبی مسن را جذب می‌کنند. با این حال، تعداد افراد زیر 30 سال نیز در این بخش در حال افزایش است. بسیاری از زائران به تنهایی سفر می‌کنند.
•    مراکز درمانی، جراحی‌‌های ضروری یا زیبایی را به بازدیدکنندگانی که عمدتاً بالای 40 سال دارند، زن هستند یا از کشورهای توسعه یافته می‌باشند عرضه می‌کنند.

برخی از مقصدها به علت برخورداری از سنن معنوی، به‌طور طبیعی توسعه پیدا می‌کنند (برای مثال گائو در هند، چیانگ‌مای در تایلند و بایرون‌بی در استرالیا) و بازدیدکنندگان را به صورت غیرهدفمند و بدون برنامه‌ریزی جذب می‌نمایند. مقصدهای دیگر برای مداوا، انجام روندهای درمانی یا فعالیت‌های جامع، مراکز هدفمندی را توسعه می‌دهند و بازارهای خاصی را هدف می‌گیرند. گرچه بسیاری از اشکال گردشگری سلامت در حال جهانی شدن هستند (برای مثال ماساژ، سونا، تناسب اندام) ولی هنوز می‌توان گونه‌های منطقه‌ای و فرهنگی گردشگری سلامت را مشاهده کرد. حتی گردشگری درمانی که به‌طور نظری همه جا قابل اجراست معمولاً در مقصدهایی رونق دارد که ارزان‌تر از کشورهای خود گردشگران هستند. البته این مقصدها می‌توانند در بخش‌های خاصی تخصص پیدا کنند (برای مثال دندان‌‌پزشکی در مجارستان، جراحی‌های تغییر جنسیت در تایلند، جراحی‌های زیبایی در آفریقای جنوبی و آمریکای جنوبی). در اروپای مرکزی و شرقی، تمرکز گردشگری سلامت هنوز بر معالجات جسمی و پزشکی (عمدتاً در چشمه‌‌ها) است. رابطه بین جسم، ذهن و روح در آسیا مهم‌تر از اروپاست چرا که فعالیت‌هایی چون یوگا، مراقبه و ماساژ معمولاً با زندگی و فرهنگ روزمره‌ی آنها عجین شده است. مردمان اسکاندیناوی غالباً به دلایل بهداشتی در آب یخ استحمام می‌کنند و سونا بخشی از زندگی روزمره فنلاندی‌ها و روس‌هاست. مردمان بومی و قبیله‌ای در آفریقا، استرالیا و قاره آمریکا به‌طور سنتی و به دلایل معنوی در چشمه‌های آب گرم حمام می‌کنند و از داروهای گیاهی استفاده می‌نمایند. به نظر می‌رسد گردشگران کنونی در غرب تمایل دارند که در پناه فلسفه‌ها و درمان‌های شرقی به آرامش برسند (پزشکیِ چینی، مراقبه بودایی، آیورودای هندی، ماساژ تایلندی). این فلسفه‌ها و درمان‌ها در بسیاری از جوامع اروپایی وجود دارند ولی گردشگران غربی غالباً مشتاقند تا از مبدأ و منشأ آنها دیدن کنند. علاقه روزافزونی به محیط‌های طبیعی‌تر، غذاهای ارگانیک و درمان‌های گیاهی به‌وجود آمده است. مکان‌های زیادی در استرالیا، آسیا و آمریکای مرکزی و شرقی در حال توسعه چشمه‌های زیستی برای پاسخ‌گویی به نیازهای متغیر هستند. بنابراین، علی‌رغم جهانی شدنِ گردشگری سلامت هنوز دلایل فراوانی برای مسافرت به بخش‌های مختلف جهان جهت تجربه روش‌های خاص تأمین سلامتی وجود دارد.

- مفاهیم گردشگری
منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین