کد خبر: ۲۴۸۰۵
تاریخ انتشار: ۳۱ تير ۱۳۹۳ - ۰۹:۴۳
در گردشگری فیلم و تلویزیون، افراد از مکان‌هایی بازدید می‌کنند که در تلویزیون یا سینما مشاهده کرده‌اند. به‌علاوه، این شکل از گردشگری شامل بازدید از مکان‌هایی می‌شود که با شخصیت‌ها یا مشاهیر سینما و تلویزیون در ارتباط هستند.

زیست بوم گردشگری: فیلم و تلویزیون به‌عنوان رسانه‌های عمومی تأثیر بسیار زیادی بر زندگی مصرف‌کنندگان دارند. این تأثیرگذاری به انتخاب مقصدهای گردشگری نیز سرایت کرده است. همان‌گونه که شخصیت‌ها و نویسندگان آثار ادبی می‌توانند علاقمندان را به دیدن سایت‌های خاصی ترغیب کنند، برنامه‌های محبوب تلویزیونی و فیلم‌های موفق نیز باعث خلق مقصدهای گردشگری می‌شوند. این نوع گردشگری تنها در سال‌های اخیر مورد پژوهش قرار گرفته است و صاحب‌نظران به آن گردشگری «القائی فیلم» می‌گویند. هرچند فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی به یک اندازه بر جذب بازدیدکنندگان تأثیر می‌گذارند، ولی مخاطبان مختلفی دارند و طول مدتِ تأثیر آنها نیز متفاوت است. نوع ارتباطی که یک طرفدار پر و پا قرص یک سریال بلندمدت تلویزیونی با محل تهیه آن سریال برقرار می‌کند، متفاوت از ارتباط فردی است که با دیدن صحنه‌هایی تماشایی از یک منطقه در یک فیلم از آن مکان بازدید می‌کند. یک برنامه تلویزیونی مانند خیابان تاج‌گذاری بریتانیا که از سال 1960 میلادی پخش شده، بیش از هر فیلم دیگری سبب القای گردشگری در آن مکان شده است.

همان‌گونه که در تعریف بالا ذکر شد گردشگری فیلم و تلویزیون تنها بازدید از مکان‌هایی که در رسانه‌ها به نمایش درمی‌آیند، نیست. این نوع گردشگری دارای مضمون‌ها و شکل‌های مختلفی است. بیتون و بوزبی و کلوگ به ذکر این اشکال می‌پردازند:

در محل (لوکیشن)

¨ بازدید از مکان تهیه فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی (سلطان دره، مکانی در بلندی‌های اسکاتلند؛ مکان تهیه فیلم هری پاتر در بریتانیا)

¨ بازدید از خانه مشاهیر سینما و تلویزیون (بازدید از منازل ستارگان سینما)

جاذبه‌های تجاری

¨ جاذبه‌های ساخته شده براساس مضمون فیلم‌ها (تجربه بی‌نهایت، ویتبی، بریتانیا)

¨ تورهای همراه با راهنما به محل تهیه فیلم‌ها (تورهای آوای موسیقی، سالزبورگ، اتریش)

¨ بسته‌های گردشگری فیلم (بسته‌های موضوعی تور ارباب حلقه‌ها)

محل‌های جایگزین

¨ بازدید گردشگران از مکان‌هایی که وقایع اصلی فیلم یا برنامه‌ی تلویزیونی در آنجا رخ داده ولی خود فیلم در آنجا فیلم‌برداری نشده است (شجاع‌دل در اسکاتلند به وقوع می‌پیوندد ولی فیلم به‌طور عمده در ایرلند فیلم‌برداری می‌شود).

خارج از محل (لوکیشن)

¨ تورهایی به استودیوهای تهیه فیلم برای مشاهده فرایند تهیه فیلم (استودیو پارامونت در لس‌آنجلس)

¨ پارک‌های موضوعی فیلم‌محور (استودیو یونیورسال در لس‌آنجلس)

رویدادها

¨ جشنواره‌ها و اکران فیلم‌ها (کن، ادینبورگ، لندن، ونیز)

سفر غیرحضوری

¨ برنامه‌های تلویزیونی سفر (از قطب تا قطب، بی‌بی‌سی)

تنوع تجارب رسانه‌محوری که در بالا ذکر کردیم نشان می‌دهد که گردشگران فیلم و تلویزیون لزوماً گروهی همگن با انگیزه‌های یکسان نیستند. برای برخی از این بازدیدکنندگان سفر به یک سایت خاص به سان زیارت است. برای مثال، طرفداران مونتی پیتون هنگام بازدید از قلعه دون در اسکاتلند محل تهیه مونتی پیتون و جام مقدس تجربه‌ای نیمه معنوی را پشت سر می‌گذارند . گروهی ممکن است برای مشاهده زرق و برق زندگی یک فرد مشهور یا یک سبک زندگی خاص به مکانی جذب شوند. سایرین ممکن است در سطحی عاطفی‌تر با یک سایت هم‌ذات پنداری کنند (برای مثال، حس نوستالژی‌ای که بازدید از محل تهیه فیلم بچه‌های راه‌آهن به افراد می‌دهد. این فیلم در دهه 1970 میلادی بین کودکان محبوبیت فراوانی داشت). در حالی که گروهی دیگر به خاطر دلایل عام‌تری به یک سایت می‌روند، برای مثال بازدیدکنندگان یُورک‌شایر به‌عنوان بخشی از بازدید کلی‌تر از منطقه، ممکن است از محل تهیه فیلم ضربان قلب نیز دیدن کنند.

مقصدهای بسیاری برای بهره‌برداری از منافع این نوع گردشگری، مشارکت‌هایی را بین سازمان‌های گردشگری و کمیسیون‌های محلی فیلم‌سازی شکل داده‌اند تا فیلم‌برداری‌‌ها را در مکان‌های خاصی انجام دهند و محصولات تولیدی‌شان را اکران نمایند. کمیسیون فیلم لندن، فیلم لندن، سازمان گردشگری لندن، ویزیت لندن و مناطق مختلف شهر لندن، مجموعه‌ای از نقشه‌های فیلم را طراحی و منتشر کرده‌اند که محل فیلم‌برداری شماری از فیلم‌هایی را نشان می‌دهند که اخیراً در لندن تهیه شده‌اند. یکی از موفق‌ترین کارهای چاپی سازمان ذی‌صلاح گردشگری بریتانیا، نقشه فیلم بریتانیا بود که نخستین بار در سال 1996 میلادی به صورت بروشور چاپ شد و بعدها به یک وب‌ سایت تعاملی تغییر ماهیت داد.

فنون بازاریابی مذکور به رونق گردشگری کمک و مجموعه‌ای از تأثیرات مثبت و منفی ایجاد می‌کنند. همه فعالیت‌های گردشگری با مزایا و معایبی همراه هستند که گردشگری فیلم و تلویزیون نیز از این امر مستثنی نیست و تأثیرات خاص خود را بر مقصدها دارد. گردشگری رسانه‌محور علاوه بر آن که برای یک ناحیه، شغل و درآمد مازاد ایجاد می‌کند و فرصت‌هایی را برای فروش سوغات، کالاها و خدمات جانبی (مانند تورهای موضوعی) خلق می‌نماید، قادر است وجهه یک ناحیه را نیز بهبود بخشد. برای مثال می‌توان به شهر شفیلد اشاره کرد که با شهرت گرفتن فیلم فول مونتی به یک مقصد گردشگری تبدیل شد. کیم و همکارانش بیان می‌کنند که سریال کره‌‌ای وینتر سوناتا نقش مهمی در بهبود درک ژاپنی‌ها از کره به‌عنوان یک مقصد تعطیلاتی ایفا کرده است. یک فیلم یا برنامه تلویزیونی موفق، در بازاریابی نیز می‌تواند به مقصد کمک کند. دولت نیوزیلند از مجموعه سه قسمتی ارباب حلقه‌ها در پیکارهای تبلیغاتیِ گردشگری خود استفاده کرد و برای بیشینه کردن منافع قابل توجه حاصل از آن، فردی را به‌عنوان "وزیر حلقه‌ها" تعیین نمود. با این حال، چنین موفقیت‌هایی را نمی‌توان ضمانت کرد. برای نمونه، فراست در مطالعه موردی خود به تلاش‌های ناموفق ایالت ویکتوریای استرالیا در بهره‌برداری از فیلم نِد کلی اشاره می‌کند.

در حالی که برخی مقصدها فعالانه برای بهره‌برداری از گردشگری رسانه‌محور تلاش می‌کنند، مناطقی نیز به‌طور یکباره خود را در بطن گردشگری فیلم‌محور می‌یابند. از آنجا که این نوع گردشگری به سختی قابل برنامه‌ریزی است، برخی مقصدها با ورود شمار ناپایداری از بازدیدکنندگان مواجه می‌شوند. این امر ممکن است به آسیب‌های زیست‌محیطی، محدود شدن محیط خصوصی جامعه میزبان یا بروز تغییری ناخوشایند در ترکیب گردشگران پیشین منجر شود. بندر ماهی‌گیری کوچک توبرموری در اسکاتلند زمانی که به‌عنوان محل ساخت برنامه تلویزیونی محبوب کودکان، بالاموری، مورد استفاده قرار گرفت با رشد بی‌سابقه گردشگری بسیار ویژه‌ای مواجه شد. تسهیلات موجود در این جزیره‌ی کوچک متناسب با شمار فراوان خانواده‌های بازدیدکننده نبود و تورگردانان نیز تمایل نداشتند محصولات‌شان را برای جلب رضایت بازاری تغییر دهند که به نظر موقتی می‌رسید . جذابیت این نوع گردشگری ماندگار نیست، در نتیجه برنامه‌ریزی بلندمدت بر پایه‌ی این نوع گردشگری که روندی زودگذر است نابخردانه به نظر می‌رسد. خود فرایند فیلم‌برداری نیز ممکن است تأثیراتی بر محیط داشته باشد. برای نمونه ساحل دورافتاده‌ تای که برای فیلم‌برداری فیلم ساحل مورد استفاده قرار گرفت، برای تأمین نیازهای تیم تولید با بولدوزر تغییر شکل پیدا کرد و عریض‌تر شد. این فیلم همچنین راه را برای هجمه بی‌پایان کوله‌به‌دوشان (که مشتاق ماجراجویی و تجارب شورانگیز بودند) به این منطقه‌ی بکر هموار نمود.

فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی بازدیدکنندگان مختلفی را به یک مقصد می‌کشانند و گاه باعث تغییر رفتار آنها نیز می‌شوند. فیلم ماجراجویانه مهاجم مقبره که براساس آن یک بازی کامپیوتری نیز تولید شده است در آنگکور ساخته شد. گردشگرانی که با دیدن فیلم از این سایت دیدن می‌کردند به تقلید از قهرمان زن فیلم، لارا کرافت، از دیوارهای باستانی معبد بالا می‌رفتند. این‌گونه نمایش‌های رسانه‌ای با برنامه‌های حفاظتی سایت، همنوا نیستند. بازدیدکنندگان ممکن است با رفتارهای نامناسب خود بخشی از سایت را به‌عنوان سوغات با خود به خانه ببرند؛ علائم خیابانی و سایر اقلام نمادین نیز مکرراً از محل تهیه فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی برداشته می‌شوند.

سرانجام، برخی از این بازدیدکنندگان مانند گردشگران ادبی ممکن است در اثر مواجهه با اصالت ادراک شده از سایت احساس یأس کنند. به سختی می‌توان محل رمانتیکی را که در فیلم بسیار محبوب ناتینگ هیل به نمایش درآمد در خیابانی به همین نام در لندن واقعی یافت.

اهمیت تصاویر شبیه‌سازی شده، ماهیت زودگذر گردشگری رسانه‌محور، تمایز غیرقابل تشخیص بین واقعیت و توهم و نقش مشاهیر در این نوع گردشگری سبب شده است تا تعدادی از مفسران و صاحب‌نظران آن را نمونه آشکاری از پساگردشگری قلمداد کنند. در فرهنگ معاصر پست‌مدرن، که پساگردشگران بخشی از آن هستند، مکان‌هایی واقعی کالایی می‌شوند و به صحنه‌های زیبایی تبدیل می‌گردند که باید به مصرف نگاه خیره‌ی همیشه حاضرِ گردشگران برسند. بازدیدکنندگان به این مکان‌ها به‌گونه‌ای نگاه می‌کنند گویی که پرده‌های بزرگ سینما هستند.

- مفاهیم گردشگری

منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین